คอลลาเจน

คอลลาเจนคือโปรตีนโครงสร้างที่พบมากที่สุดในผิวหนังและเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน มักรับประทานในรูปเปปไทด์ที่ผ่านการไฮโดรไลซ์เพื่อการดูดซึม

คอลลาเจนเปปไทด์ละลายน้ำ จึงรับประทานเวลาใดก็ได้และไม่จำเป็นต้องรับประทานพร้อมไขมัน ต่างจากสารที่ละลายในไขมันอย่างแอสตาแซนธินหรือโคเอนไซม์ คิวเท็น ในงานวิจัยที่วัดในเลือดมนุษย์ ไดเปปไทด์ Pro-Hyp ในพลาสมาขึ้นสูงสุดราว 1 ถึง 2 ชั่วโมงหลังรับประทาน

ต่างกันที่สัตว์ต้นทาง ซึ่งมีผลสองเรื่องที่ตรวจสอบได้จากฉลาก เรื่องแรกคือสารก่อภูมิแพ้ คอลลาเจนจากปลาจัดเป็นสารก่อภูมิแพ้ที่ต้องแสดงบนฉลาก เรื่องที่สองคือข้อพิจารณาด้านความเชื่อ ซึ่งเกี่ยวข้องเมื่อวัตถุดิบมาจากสุกร และตรวจสอบได้จากเครื่องหมายรับรองฮาลาล บัญชีแนบท้ายคำแนะนำการใช้ส่วนประกอบสำคัญในผลิตภัณฑ์เสริมอาหารของ อย. ระบุแหล่งที่มาของคอลลาเจนในลำดับที่ 342 ไว้เป็นหนังปลา หนังหมู และหนังวัว

เหตุผลที่อ้างถึงบ่อยคือชีวเคมีของการสร้างคอลลาเจนในร่างกาย ขั้นตอนการเติมหมู่ไฮดรอกซิลบนโพรลีน อาศัยเอนไซม์ที่ใช้วิตามินซีเป็นโคแฟกเตอร์ ซึ่งเป็นคำอธิบายเชิงเอนไซม์ ไม่ใช่ข้อความเกี่ยวกับผลของผลิตภัณฑ์ หากรับประทานสูตรผสม ควรนับปริมาณวิตามินซีรวมจากทุกผลิตภัณฑ์ โดยคำแนะนำของ อย. ฉบับ 8 กรกฎาคม พ.ศ. 2567 ใช้ตัวเลข 1,000 มิลลิกรัมต่อวันเป็นเงื่อนไขกำกับวัตถุดิบที่ให้วิตามินซี เช่น อะเซโรลา เชอร์รี่ในลำดับที่ 191 ส่วนค่าปริมาณสูงสุดที่ยอมรับได้ต่อวันของสหรัฐฯ อยู่ที่ 2,000 มิลลิกรัมสำหรับผู้ใหญ่อายุ 19 ปีขึ้นไป

ฉลากระบุให้รับประทานเป็นประจำ โปรดปฏิบัติตามฉลาก ในงานวิจัยทางคลินิกที่รวบรวมไว้ในบทความทบทวนข้อมูลอย่างเป็นระบบปี ค.ศ. 2023 การศึกษาส่วนใหญ่ให้คอลลาเจนเปปไทด์เป็นระยะเวลา 2 ถึง 12 สัปดาห์ ที่ปริมาณตั้งแต่น้อยกว่า 1 กรัม ถึง 12 กรัมต่อวัน ทั้งนี้ยังไม่มีการอนุมัติข้อความกล่าวอ้างทางสุขภาพของคอลลาเจนทั้งในสหภาพยุโรปและโดย อย. ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

ไม่เสมอไป ตัวเลขบนซองอาจหมายถึงน้ำหนักของผงทั้งซอง ซึ่งรวมน้ำตาล กรดผลไม้ และสารแต่งกลิ่นเข้าไปด้วย จึงต้องดูที่รายการส่วนประกอบว่าระบุคอลลาเจนเปปไทด์ไว้กี่มิลลิกรัม ซองสองยี่ห้อที่เขียนเลขเท่ากันจึงอาจให้เปปไทด์ไม่เท่ากัน

ต่างกันที่ขนาด ทั้งสามมาจากโปรตีนเดียวกัน เจลาตินคือคอลลาเจนที่ถูกความร้อนทำให้เสียสภาพ ส่วนคอลลาเจนเปปไทด์คือเจลาตินที่ถูกย่อยต่อจนมีขนาดเล็กลงมาก จึงละลายน้ำได้ง่าย ในงานวิจัยที่วัดในเลือดมนุษย์ พบว่าคอลลาเจนเปปไทด์ถูกดูดซึมได้มากกว่าเจลาตินที่ยังไม่ย่อย

บัญชีแนบท้ายคำแนะนำการใช้ส่วนประกอบสำคัญในผลิตภัณฑ์เสริมอาหารของ อย. (8 กรกฎาคม พ.ศ. 2567) ระบุคอลลาเจน คอลลาเจนเปปไทด์ คอลลาเจนไฮโดรไลเซท คอลลาเจนไดเปปไทด์ และคอลลาเจนไตรเปปไทด์ ไว้รวมกันในลำดับที่ 342 ที่ปริมาณคอลลาเจนรวมไม่เกิน 10 กรัมต่อวัน คอลลาเจนจากหอยเป๋าฮื้อในลำดับที่ 343 นับรวมอยู่ในเพดานเดียวกัน ส่วนคอลลาเจนชนิดที่สองจากกระดูกอ่อนอกไก่ในลำดับที่ 344 เป็นคนละรายการและกำหนดไว้ไม่เกิน 1 กรัมต่อวัน

ได้ ร่างกายสามารถสร้างคอลลาเจนจากกรดอะมิโน โดยมีกระบวนการหลายขั้นตอนภายในเซลล์ และวิตามินซีมีบทบาทสำคัญในกระบวนการสร้างคอลลาเจน

อาหารจากพืชตามธรรมชาติไม่มีคอลลาเจน เนื่องจากคอลลาเจนเป็นโปรตีนโครงสร้างที่พบในสัตว์ อย่างไรก็ตาม อาหารจากพืชสามารถให้สารอาหารที่ร่างกายนำไปใช้ในการสร้างคอลลาเจน เช่น วิตามินซีและกรดอะมิโน

ไม่ควรใช้แทนแหล่งโปรตีนหลักทั้งหมด เพราะคอลลาเจนเป็นโปรตีนไม่สมบูรณ์ (incomplete protein) โดยไม่มีกรดอะมิโนจำเป็น tryptophan และมีสัดส่วนกรดอะมิโนจำเป็นแตกต่างจากโปรตีนคุณภาพสูงทั่วไป

มีต้นกำเนิดจากคอลลาเจนเหมือนกัน แต่มีรูปแบบแตกต่างกัน คอลลาเจนในอาหารพบในเนื้อเยื่อเกี่ยวพันของสัตว์ ส่วนคอลลาเจนเปปไทด์ผ่านกระบวนการ hydrolysis ทำให้โปรตีนแตกเป็นเปปไทด์ที่มีขนาดเล็กลง

ไม่ คอลลาเจนที่รับประทานเข้าไปจะถูกย่อยในระบบทางเดินอาหารเป็นกรดอะมิโนและเปปไทด์ขนาดเล็กก่อนจึงถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย เพื่อนำไปใช้ตามกระบวนการต่าง ๆ ของร่างกาย

ปัจจุบันยังมีข้อมูลด้านความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์เสริมคอลลาเจนในหญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตรไม่เพียงพอ จึงควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

เด็กสามารถได้รับคอลลาเจนตามธรรมชาติจากอาหารที่มีโปรตีนจากสัตว์ได้ แต่สำหรับผลิตภัณฑ์เสริมคอลลาเจนโดยเฉพาะ ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอที่จะกำหนดว่าจำเป็นหรือเหมาะกับเด็ก

แนะนำรับประทานร่วมกับ Astaxanthin 6 มก. โดยปฏิบัติตามคำแนะนำบนฉลากของผลิตภัณฑ์แต่ละชนิด

สามารถรับประทานได้ทุกช่วงเวลา โดยควรรับประทานอย่างสม่ำเสมอตามปริมาณที่แนะนำบนฉลากผลิตภัณฑ์

คอลลาเจนเปปไทด์คือคอลลาเจนที่ผ่านกระบวนการย่อยด้วยเอนไซม์ (hydrolysis) ให้มีขนาดเล็กลงเป็นเปปไทด์ เพื่อละลายน้ำได้ดีขึ้น

หากผลิตภัณฑ์ใช้คอลลาเจนจากปลา ควรตรวจสอบข้อมูลสารก่อภูมิแพ้บนฉลากและปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน

คอลลาเจนอาจมีกลิ่นหรือรสเฉพาะเล็กน้อย ขึ้นอยู่กับแหล่งวัตถุดิบและกระบวนการผลิต โดยผลิตภัณฑ์ส่วนใหญ่มักมีการปรับรสชาติให้ง่ายต่อการรับประทาน

โดยทั่วไปสามารถรับประทานได้ตามคำแนะนำบนฉลากผลิตภัณฑ์ หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาเป็นประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน

ควรดื่มน้ำให้เพียงพอตามความต้องการของร่างกายในแต่ละวัน เพื่อสนับสนุนสุขภาพโดยรวม

โดยทั่วไปสามารถรับประทานร่วมกับวิตามินและอาหารเสริมอื่นได้ แต่ควรปฏิบัติตามคำแนะนำบนฉลาก หรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพหากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาเป็นประจำ