สัญญาณจากร่างกาย

มุมปากแตก เจ็บมุมปากบ่อย ๆ เกิดจากอะไร?

โดยทีมบรรณาธิการ VISTRA · อ่าน 9 นาที

เผยแพร่ 6 พ.ย. 2569 · อัปเดต 6 พ.ย. 2569

งานวิจัยในโครเอเชียพบว่าคนที่บอกว่ามีน้ำลายค้างที่มุมปาก มีมุมปากแตกมากกว่า และแพทย์ผิวหนังอธิบายว่าการเลียริมฝีปากที่แห้งทำให้แห้งต่อเนื่อง ในผู้สูงอายุที่ใส่ฟันปลอม มุมปากแตกเกี่ยวข้องกับฟันปลอมที่ไม่มั่นคง NHS แนะนำให้เลิกเลียริมฝีปากและใช้ลิปบาล์ม

งานวิจัยปี 2023 จากมหาวิทยาลัยซาเกร็บ ประเทศโครเอเชีย พบว่าคนที่บอกว่ามีน้ำลายค้างที่มุมปาก มีมุมปากแตกมากกว่า และแพทย์ผิวหนังอธิบายว่าการเลียริมฝีปากที่แห้งทำให้แห้งต่อเนื่อง ในผู้สูงอายุที่ใส่ฟันปลอม มุมปากแตกเกี่ยวข้องกับฟันปลอมที่ไม่มั่นคง NHS ของอังกฤษระบุว่าอากาศเย็น อากาศแห้งหรือลมแรง แดด และการแพ้ เป็นสาเหตุที่พบบ่อยของริมฝีปากแห้งหรือเจ็บ ส่วนการดูแลในชีวิตประจำวัน NHS แนะนำว่าอย่าเลียริมฝีปากบ่อย ๆ ให้ใช้ลิปบาล์ม และพบทันตแพทย์ถ้าฟันปลอมหลวม

ทำไมมุมปากถึงแตก?

งานวิจัยด้านล่างชี้ถึงปัจจัยในชีวิตประจำวันไม่กี่อย่างที่เกี่ยวข้องกับรอยแดงและรอยแตกที่มุมปาก

ลักษณะที่เห็น

บทความทบทวนปี 2011 ของแพทย์ผิวหนังในสหรัฐฯ อธิบายว่าปัญหานี้มีลักษณะเป็นรอยแดง ผิวชื้นและเปื่อยนุ่ม แผล และสะเก็ดที่มุมปาก และระบุว่าพบได้บ่อย บทความอธิบายว่ามีปัจจัยเฉพาะที่หลายอย่างที่เกิดเดี่ยว ๆ หรือร่วมกันได้ โดยแบ่งเป็นการระคายเคือง การแพ้ และเชื้อโรค

พบบ่อยแค่ไหน

งานวิจัย	กลุ่มที่ศึกษา	มุมปากแตก
เซี่ยงไฮ้ จีน ปี 2015	คนในชุมชนอายุ 1 ถึง 96 ปี 11,054 คน	0.86% ในวันที่ตรวจ
สเปน ปี 2014	ผู้สูงอายุที่ใส่ฟันปลอม 84 คน	34%
โครเอเชีย ปี 2023	คนที่มาตรวจเรื่องริมฝีปาก 130 คน	มุมปากแตกเป็นหนึ่งในชนิดที่พบน้อยกว่าชนิดอื่น

บทความทบทวนปี 2024 ของแพทย์ผิวหนังในยุโรป ระบุว่าพบได้มาก 2 ช่วงวัย คือวัยเด็กและวัยผู้ใหญ่ และพบบ่อยขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น

สิ่งกระตุ้นในชีวิตประจำวัน

สิ่งกระตุ้น	แหล่งข้อมูลระบุว่า
น้ำลายที่มุมปาก	เกี่ยวข้องกับมุมปากแตกในงานวิจัยของโครเอเชียปี 2023
เลียริมฝีปากที่แห้ง	ทำให้ริมฝีปากเจ็บ (NHS) และทำให้แห้งต่อเนื่อง (แพทย์ผิวหนังสหรัฐฯ ปี 2020)
ฟันปลอมที่ไม่มั่นคง	เกี่ยวข้องกับมุมปากแตกในผู้สูงอายุที่ใส่ฟันปลอม (สเปน ปี 2014)
อากาศเย็น อากาศแห้งหรือลมแรง แดด	NHS ระบุเป็นสาเหตุที่พบบ่อยของริมฝีปากแห้งหรือเจ็บ
การแพ้	NHS ระบุไว้ และบทความทบทวนปี 2011 จัดการแพ้เป็นกลุ่มหนึ่งของปัจจัยเฉพาะที่
ดื่มน้ำไม่พอ	NHS ระบุภาวะขาดน้ำไว้

เลียริมฝีปากทำให้แย่ลงอย่างไร?

ตอนเลียอาจรู้สึกชุ่มขึ้นชั่วครู่ แต่กลับทำให้ปัญหาเพิ่มขึ้น

สิ่งที่ NHS แนะนำ

คำแนะนำของ NHS เรื่องริมฝีปากเจ็บหรือแห้ง ระบุว่าอย่าเลียริมฝีปากที่แห้งหรือแตกบ่อย ๆ เพราะทำให้เจ็บได้ และอย่าแกะหรือกัดผิวที่ลอก เพราะทำให้หายช้าลง

ทำไมนิสัยนี้ถึงวนต่อไปเรื่อย ๆ

บทความปี 2020 ของแพทย์ผิวหนังในสหรัฐฯ คือ Fonseca, Jacob และ Sindle อธิบายว่าการเลียเป็นวิธีที่คนใช้เพื่อให้ริมฝีปากที่แห้งและแตกรู้สึกดีขึ้น แต่กลับทำให้แห้งต่อเนื่อง เมื่อกลายเป็นนิสัยระยะยาวอาจนำไปสู่ปัญหาอื่นตามมา รวมทั้งที่มุมปาก ผู้เขียนแนะนำให้ใช้ลิปบาล์มสูตรอ่อนโยนที่ป้องกันยูวี ดื่มน้ำให้เพียงพอ ปกป้องริมฝีปากจากสภาพอากาศรุนแรง และรู้ว่าเมื่อไรควรไปพบแพทย์ผิวหนัง

น้ำลายที่มุมปาก

งานวิจัยของคณะของ Blagec ในโครเอเชีย ศึกษาคนที่มีปัญหาริมฝีปาก 130 คน เทียบกับคนที่ไม่มีปัญหา 22 คน พบว่าคนที่เล่าว่ามีน้ำลายค้างที่มุมปาก มีมุมปากแตกมากกว่าอย่างมีนัยสำคัญ ข้อมูลเรื่องนิสัยมาจากการเล่าของผู้ตอบ และผู้เข้าร่วมมารับการตรวจที่โรงพยาบาลมหาวิทยาลัย งานนี้จึงบอกความเกี่ยวข้อง ไม่ได้บอกว่าเป็นสาเหตุ

ทำไมคนใส่ฟันปลอมหรือคนอายุมากขึ้นถึงเป็นบ่อยกว่า?

NHS ระบุว่ารูปทรงของช่องปากเปลี่ยนไปตามอายุ ซึ่งทำให้ฟันปลอมหลวมได้ และงานวิจัยในผู้สูงอายุที่ใส่ฟันปลอมพบว่ามุมปากแตกเป็นปัญหาที่พบบ่อยที่สุดอย่างหนึ่งที่เกี่ยวกับฟันปลอม

ผลการศึกษาในคนใส่ฟันปลอม

งานวิจัย	กลุ่มที่ศึกษา	สิ่งที่พบ
ไทย ปี 2002	ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไปที่มารับบริการทันตกรรม 500 คน	คนใส่ฟันปลอมมีปัญหาในช่องปากมากกว่า และมุมปากแตก (4.8%) เป็นหนึ่งใน 3 ปัญหาที่เกี่ยวกับฟันปลอมที่พบบ่อยที่สุด
สเปน ปี 2014	ผู้ใส่ฟันปลอม 84 คนในบ้านพักผู้สูงอายุและศูนย์ดูแลกลางวัน	มุมปากแตก 34% เป็นปัญหาที่เกี่ยวกับฟันปลอมที่พบมากที่สุด

งานวิจัยของไทยโดยคณะของ Jainkittivong จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตรวจช่องปากของผู้สูงอายุไทยอายุ 60 ปีขึ้นไปที่มารับบริการทันตกรรม 500 คน พบว่าคนที่ใส่ฟันปลอมมีปัญหาในช่องปากบ่อยกว่าคนที่ไม่ได้ใส่มาก

งานวิจัยของสเปนจากมหาวิทยาลัยบาร์เซโลนา พบว่ามุมปากแตกในคนใส่ฟันปลอมเกี่ยวข้องกับ

อายุที่มากขึ้น
การไม่มีฟันธรรมชาติเหลือเลย
ฟันปลอมที่ไม่มั่นคง
ความสูงของการสบฟันที่ลดลง คือขากรรไกรบนและล่างปิดเข้าหากันมากกว่าที่ควร

ทั้งสองงานศึกษาผู้สูงอายุที่มารับการรักษาทางทันตกรรมหรืออยู่ในสถานดูแล ตัวเลขจึงไม่ได้บอกภาพของผู้สูงอายุทุกคน

ดูแลฟันปลอม

คำแนะนำของ NHS เรื่องฟันปลอม ระบุให้ถอดฟันปลอมทุกคืน แปรงฟันปลอมด้วยสบู่อ่อนหรือน้ำยาล้างจานทุกเช้าและเย็น ไม่ใช้ยาสีฟัน และไปพบทันตแพทย์อย่างสม่ำเสมอ ฟันปลอมอาจหลวมได้เมื่อช่องปากเปลี่ยนรูปทรงตามอายุ ถ้าฟันปลอมลื่นหลุด ไม่พอดีแล้ว สึก หรือเสียหาย ให้ไปพบทันตแพทย์

อากาศ แดด หรือหน้ากากอนามัยมีส่วนไหม?

มีส่วนกับริมฝีปากโดยรวม

อากาศและแดด

NHS ระบุอากาศเย็น อากาศแห้งหรือลมแรง แดด ภาวะขาดน้ำ การบาดเจ็บที่ริมฝีปาก และการแพ้ เป็นสาเหตุที่พบบ่อยของริมฝีปากเจ็บหรือแห้ง NHS ยังระบุว่าริมฝีปากแห้งหรือเจ็บเป็นปัญหาที่พบบ่อย โดยเฉพาะช่วงอากาศร้อนหรือหนาว

หน้ากากอนามัย

การสำรวจในไทยปี 2020 ของมหาวิทยาลัยขอนแก่น พบว่า 54.5% ของคนที่ใส่หน้ากากอนามัยรายงานว่ามีปัญหาผิวใต้หน้ากาก ที่พบบ่อยที่สุดคือสิว (39.9%) รองลงมาคือผื่น (18.4%) และอาการคัน (15.6%) การใส่หน้ากากเกินวันละ 4 ชั่วโมงและการใช้หน้ากากซ้ำเกี่ยวข้องกับปัญหามากกว่าการเปลี่ยนหน้ากากทุกวัน งานนี้ไม่ได้ศึกษาเรื่องมุมปากโดยตรง

ดูแลมุมปากในชีวิตประจำวันอย่างไร?

คำแนะนำของ NHS เรื่องริมฝีปากเจ็บหรือแห้งสรุปเป็นข้อง่าย ๆ ได้ดังนี้

ควรทำ	ไม่ควรทำ
ใช้ลิปบาล์มที่มีปิโตรเลียมเจลลีหรือขี้ผึ้ง	เลียริมฝีปากที่แห้งหรือแตกบ่อย ๆ
ลองลิปบาล์มหลายแบบถ้าแบบหนึ่งไม่ได้ผล เพราะบางคนไวต่อน้ำหอม สี หรือส่วนผสมเครื่องสำอางบางอย่าง
ล้างมือก่อนทาลิปบาล์ม
ใช้ลิปบาล์มที่มี SPF 15 ขึ้นไปทุก 2 ชั่วโมงเมื่ออยู่กลางแจ้ง	แกะหรือกัดผิวที่ลอกบนริมฝีปาก
ปิดริมฝีปากด้วยผ้าพันคอเมื่ออากาศเย็น	ใช้ลิปบาล์มร่วมกับคนอื่น
ดื่มน้ำให้เพียงพอ

ถ้าใส่ฟันปลอม NHS แนะนำให้ถอดออกทุกคืน ทำความสะอาดทุกเช้าและเย็น ไปพบทันตแพทย์อย่างสม่ำเสมอ และกลับไปพบทันตแพทย์ถ้าฟันปลอมลื่นหลุดหรือไม่พอดีแล้ว

เรื่องผิวแพ้ง่ายและระคายเคืองบ่อยโดยรวม อ่านต่อได้ในผิวแพ้ง่าย ระคายเคืองบ่อย ดูแลผิวอย่างไร?

มุมปากแตกแบบไหนควรไปพบแพทย์ ทันตแพทย์ หรือเภสัชกร?

NHS ระบุว่าเภสัชกรให้คำแนะนำได้ว่าอะไรเหมาะกับริมฝีปากที่แห้งหรือเจ็บ และบอกได้ว่าควรไปพบแพทย์หรือไม่

สถานการณ์	ควรพบใคร
ริมฝีปากร้อน เจ็บ และบวม	แพทย์ (NHS)
เป็นซ้ำ ๆ หรือไม่ดีขึ้น	แพทย์หรือเภสัชกร
ฟันปลอมลื่นหลุด ไม่พอดีแล้ว หรือสึก	ทันตแพทย์ (NHS)
ไม่แน่ใจว่าจะใช้อะไรกับริมฝีปาก	เภสัชกร (NHS)

คำถามที่พบบ่อย

ทำไมมุมปากแตกบ่อย ๆ?

มีหลายปัจจัยที่พบว่าเกี่ยวข้อง งานวิจัยปี 2023 ในโครเอเชียที่ศึกษาคนที่มีปัญหาริมฝีปาก 130 คนพบว่าการมีน้ำลายที่มุมปากตามที่ผู้ตอบเล่า เกี่ยวข้องอย่างมีนัยสำคัญกับมุมปากแตก บทความทบทวนปี 2011 อธิบายว่ามีปัจจัยเฉพาะที่หลายอย่างที่เกิดเดี่ยว ๆ หรือร่วมกันได้ แบ่งเป็นการระคายเคือง การแพ้ และเชื้อโรค แพทย์ผิวหนังอธิบายว่าการเลียริมฝีปากที่แห้งทำให้แห้งต่อเนื่อง งานวิจัยในสเปนพบความเกี่ยวข้องกับฟันปลอมที่ไม่มั่นคง และ NHS ระบุอากาศแห้งหรือลมแรงและการแพ้ เป็นสาเหตุที่พบบ่อยของริมฝีปากแห้งหรือเจ็บ

เลียริมฝีปากทำให้มุมปากแตกแย่ลงไหม?

ใช่ NHS ของอังกฤษแนะนำว่าอย่าเลียริมฝีปากที่แห้งหรือแตกบ่อย ๆ เพราะทำให้เจ็บได้ บทความปี 2020 ของแพทย์ผิวหนังในสหรัฐฯ อธิบายว่าการเลียเป็นวิธีที่คนใช้เพื่อให้ริมฝีปากที่แห้งรู้สึกดีขึ้น แต่กลับทำให้แห้งต่อเนื่อง และเมื่อกลายเป็นนิสัยระยะยาว อาจนำไปสู่ปัญหาอื่นตามมา รวมทั้งที่มุมปาก

คนใส่ฟันปลอมมุมปากแตกกันบ่อยไหม?

งานวิจัยปี 2014 ในผู้สูงอายุที่ใส่ฟันปลอม 84 คนในสเปนพบมุมปากแตก 34% เป็นปัญหาที่เกี่ยวกับฟันปลอมที่พบมากที่สุด และเกี่ยวข้องกับอายุที่มากขึ้น การไม่มีฟันธรรมชาติเหลือ ฟันปลอมที่ไม่มั่นคง และความสูงของการสบฟันที่ลดลง ส่วนงานวิจัยปี 2002 ในผู้สูงอายุไทยอายุ 60 ปีขึ้นไปที่มารับบริการทันตกรรม 500 คน มุมปากแตกเป็นหนึ่งใน 3 ปัญหาที่เกี่ยวกับฟันปลอมที่พบบ่อยที่สุด

มุมปากแตก ดูแลตัวเองอย่างไรได้บ้าง?

NHS แนะนำให้ใช้ลิปบาล์มที่มีปิโตรเลียมเจลลีหรือขี้ผึ้ง ใช้ลิปบาล์มที่มี SPF 15 ขึ้นไปทุก 2 ชั่วโมงเมื่ออยู่กลางแจ้ง และดื่มน้ำให้เพียงพอ อย่าเลียริมฝีปากบ่อย ๆ อย่าแกะหรือกัดผิวที่ลอก และอย่าใช้ลิปบาล์มร่วมกับคนอื่น ถ้าใส่ฟันปลอม ให้ถอดออกตอนกลางคืน ทำความสะอาดเช้าและเย็น และพบทันตแพทย์ถ้าฟันปลอมหลวม

ใส่หน้ากากอนามัยทำให้ผิวรอบปากมีปัญหาไหม?

การสำรวจในไทยปี 2020 ของมหาวิทยาลัยขอนแก่นพบว่า 54.5% ของคนที่ใส่หน้ากากอนามัยรายงานว่ามีปัญหาผิวใต้หน้ากาก ที่พบบ่อยคือสิว ผื่น และอาการคัน การใส่หน้ากากเกินวันละ 4 ชั่วโมงและการใช้หน้ากากซ้ำเกี่ยวข้องกับปัญหาที่มากขึ้น งานนี้ไม่ได้ศึกษาเรื่องมุมปากโดยตรง

มุมปากแตกแบบไหนควรไปพบแพทย์หรือทันตแพทย์?

NHS แนะนำให้พบแพทย์ถ้าริมฝีปากร้อน เจ็บ และบวม ถ้าเป็นซ้ำ ๆ หรือไม่ดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรด้วย ถ้าฟันปลอมหลวมหรือไม่พอดีแล้วให้พบทันตแพทย์ ส่วนเภสัชกรช่วยแนะนำสิ่งที่เหมาะกับริมฝีปาก และบอกได้ว่าควรไปพบแพทย์หรือไม่

ในบทความนี้

หมวดหมู่สุขภาพ: ผิว →

แหล่งอ้างอิง

ข้อมูลอ้างอิงเชิงให้ความรู้ทั่วไป — ไม่ใช่การอ้างสรรพคุณผลิตภัณฑ์