อายุ 20-30 แต่ผมขาวขึ้นเรื่อย ๆ เกิดจากอะไร?

ผมขาวตอนอายุ 20-30 พบได้บ่อยกว่าที่หลายคนคิด การสำรวจของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒที่ตีพิมพ์ปี 2025 พบว่านักศึกษาอายุไม่เกิน 25 ปีมีผมขาว 47% และราวเก้าในสิบของคนที่มีผมขาว มีผมขาวไม่ถึงหนึ่งในสี่ของทั้งศีรษะ ผมเปลี่ยนเป็นสีขาวเมื่อเซลล์สร้างเม็ดสีที่รากผมแต่ละเส้นสร้างสีได้น้อยลง งานวิจัยหลายชิ้นพบความเกี่ยวข้องกับการที่พ่อหรือแม่ผมขาวเร็ว และงานวิจัยบางชิ้นพบความเกี่ยวข้องกับการสูบบุหรี่

อายุ 20-30 มีผมขาว ถือว่าปกติไหม?

พบได้บ่อย และตัวเลขสูงกว่าความเชื่อเดิมที่ว่าผมขาวจะเริ่มตอนวัยกลางคน

ผลการสำรวจในคนหนุ่มสาว

มีการสำรวจหลายครั้งที่ถามคนหนุ่มสาวเรื่องผมขาว หรือตรวจดูผมโดยตรง แต่ละงานใช้เกณฑ์อายุและวิธีต่างกัน จึงเทียบตัวเลขกันตรง ๆ ไม่ได้ แต่ทุกงานชี้ไปทางเดียวกัน

ผลการสำรวจในไทย

งานวิจัยของไทยนี้ทำโดยคณะผู้วิจัยจากภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ และเป็นหนึ่งในงานไม่กี่ชิ้นที่ศึกษาผมขาวเร็วในคนไทย ในกลุ่มนักศึกษาที่มีผมขาว พบว่า

• เริ่มเห็นผมขาวครั้งแรกเฉลี่ยตอนอายุ 16.29 ปี
• 89.42% ประเมินเองว่ามีผมขาวไม่ถึง 25% ของทั้งศีรษะ
• ประวัติผมขาวเร็วของแม่ และของพ่อ ต่างก็เกี่ยวข้องอย่างมีนัยสำคัญกับการมีผมขาว

นักศึกษาที่ตอบเป็นอาสาสมัครและตอบแบบสอบถามเอง ทั้งหมดมาจากมหาวิทยาลัยแห่งเดียว ตัวเลขจึงบอกภาพของกลุ่มนี้ ไม่ใช่ของคนหนุ่มสาวไทยทั้งหมด

ผมขาวมักเริ่มเมื่อไร

บทความทบทวนปี 2021 เรื่องผมที่เปลี่ยนไปตามวัยในแต่ละเชื้อชาติ รายงานว่าอายุเฉลี่ยที่ผมเริ่มขาวต่างกันตามเชื้อสาย คนเชื้อสายยุโรป (คอเคเซียน) ราวกลางวัย 30 คนเอเชียราวปลายวัย 30 และคนแอฟริกันราวกลางวัย 40 แต่อย่างที่เห็นในตารางข้างบน การมีผมขาวบ้างก่อนอายุเฉลี่ยนี้ก็ยังพบได้บ่อย

ในเส้นผมเกิดอะไรขึ้นเมื่อผมเปลี่ยนเป็นสีขาว?

สีผมมาจากเมลานิน ซึ่งเป็นเม็ดสีที่เซลล์สร้างเม็ดสี (เมลาโนไซต์) สร้างขึ้นในกระเปาะรากผม คือส่วนรากของเส้นผมที่กำลังงอกอยู่ใต้ผิวหนัง

สีถูกใส่ลงในเส้นผมตอนที่ผมกำลังงอก

บทความทบทวนปี 2009 ของ Desmond Tobin นักวิจัยด้านชีววิทยาของเส้นผมจากมหาวิทยาลัยแบรดฟอร์ด อธิบายว่าระบบเม็ดสีของเส้นผมเป็นหนึ่งในสัญญาณของวัยที่มองเห็นได้ชัดที่สุดในร่างกาย และสีผมจางลงก่อนที่ผิวจะเปลี่ยนแบบเดียวกันอยู่นาน

โดยทั่วไป ผมแต่ละเส้นได้สีตอนที่กำลังงอก ผมที่งอกออกมาพร้อมเม็ดสีน้อยจึงเป็นสีเทา และผมที่ไม่มีเม็ดสีเลยจึงเป็นสีขาว

ทำไมผมที่ขาวแล้วถึงยังขาวอยู่

บทความทบทวนปี 2021 เรื่องชีววิทยาของผมขาว อธิบายกระบวนการเป็น 2 ช่วง

บทความเดียวกันระบุว่ายังไม่มีแบบจำลองที่วงการยอมรับร่วมกันว่าผมคนเราเปลี่ยนเป็นสีขาวอย่างไร และยังไม่ชัดว่าพันธุกรรมมีส่วนมากแค่ไหน ส่วนบทความทบทวนปี 2024 ระบุว่าผมขาวมักเพิ่มขึ้นทีละน้อยและเป็นอย่างถาวร

ทำไมบางคนผมขาวเร็วกว่าคนอื่น?

นักวิจัยศึกษาปัจจัยไว้หลายอย่าง ในงานวิจัยที่ศึกษาคนหนุ่มสาว มี 2 ปัจจัยที่พบบ่อยที่สุด คือประวัติครอบครัวและการสูบบุหรี่

ประวัติครอบครัว

ในการสำรวจนักศึกษาไทย ประวัติผมขาวเร็วของแม่ และของพ่อ ต่างก็เกี่ยวข้องอย่างมีนัยสำคัญกับผมขาวเร็ว งานวิจัยปี 2020 จากอินเดีย ก็พบว่าประวัติผมขาวเร็วของพ่อและของแม่อยู่ในปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับผมขาวก่อนอายุ 30 งานวิจัยเหล่านี้พบผมขาวเร็วบ่อยกว่าในคนที่พ่อหรือแม่ผมขาวเร็ว

การสูบบุหรี่

งานวิจัยปี 2013 ของคณะของ Zayed จากมหาวิทยาลัยจอร์แดน พบว่าในกลุ่มคนที่ผมขาวก่อนอายุ 30 มีคนสูบบุหรี่ 40.2% เทียบกับ 24.7% ในอีกกลุ่ม คนสูบบุหรี่เริ่มเห็นผมขาวเฉลี่ยตอนอายุ 31 ปี ส่วนคนไม่สูบเฉลี่ย 34 ปี และเมื่อคำนึงถึงปัจจัยอื่นแล้ว คนสูบบุหรี่มีโอกาสผมขาวก่อนอายุ 30 ราว 2.5 เท่า การทบทวนอย่างเป็นระบบปี 2021 จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เออร์ไวน์ ซึ่งรวบรวมงานวิจัย 32 เรื่อง สรุปว่าผมขาวเร็วพบในคนสูบบุหรี่มากกว่าคนไม่สูบ งานวิจัยเหล่านี้เป็นงานเชิงสังเกต และไม่ได้ศึกษาว่าเลิกบุหรี่แล้วผมขาวจะเปลี่ยนไปหรือไม่

ความเครียด

หลายคนเชื่อว่าเครียดแล้วผมขาว งานวิจัยปี 2021 จากมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย ระบุว่างานวิจัยในหนูชี้ว่าความเครียดอาจทำให้ผมขาวเร็วขึ้น แต่ในคนยังไม่มีงานวิจัยที่สรุปได้ชัด คณะผู้วิจัยพัฒนาวิธีวัดสีไล่ไปตามเส้นผมทีละเส้น คล้ายการอ่านวงปีของต้นไม้ และพบว่าผมบางเส้นเปลี่ยนเป็นสีขาวในช่วงเวลาเดียวกับที่เจ้าของเส้นผมเล่าว่ามีเรื่องเครียด ผลนี้บอกได้ว่าสองเรื่องเกิดในช่วงเวลาเดียวกันได้ แต่ไม่ได้บอกว่าความเครียดทำให้ผมทุกคนขาว

หลักฐานแต่ละเรื่องหนักแน่นแค่ไหน

ถ้ารู้สึกว่าความเครียดสะสมมานาน อ่านต่อได้ในเครียดสะสม สังเกตอย่างไร ดูแลตัวเองอย่างไรดี?

คนที่ผมขาวเร็วรู้สึกอย่างไรกับเรื่องนี้?

สำหรับคนส่วนใหญ่เป็นเรื่องของรูปลักษณ์ แต่ก็มีผลกับความรู้สึกได้ ในการสำรวจนักศึกษาไทย กลุ่มที่มีผมขาวตอบว่า

แปลว่าราวหนึ่งในสามรู้สึกว่ามีผลบ้าง ถ้าผมขาวทำให้เรากังวล ก็เป็นความรู้สึกปกติ และมีคนวัยเดียวกันอีกมากที่รู้สึกแบบเดียวกัน

มีผมขาวแล้ว ทำอะไรได้บ้างในชีวิตประจำวัน?

บางคนเลือกปล่อยผมขาวไว้ตามธรรมชาติ บางคนเลือกย้อม ถ้าย้อมผม ข้อมูลต่อไปนี้ใช้ได้

ย้อมผมปิดผมขาวอย่างระวัง

คำแนะนำเรื่องการแพ้สีย้อมผมของ NHS ของอังกฤษบอกสิ่งที่ควรเช็กก่อนย้อมผม

จดบันทึกสั้น ๆ

ถ้าอยากปรึกษาแพทย์ ควรจดไว้ว่าเริ่มเห็นผมขาวตั้งแต่เมื่อไร ขึ้นตรงไหน และพ่อแม่ผมขาวเร็วหรือไม่

ผมขาวแบบไหนควรไปพบแพทย์?

ถ้าผมขาวขึ้นเป็นหย่อม หรือมีการเปลี่ยนแปลงอื่นร่วมด้วย ควรปรึกษาแพทย์ และถ้ารู้สึกกังวลก็ไปปรึกษาได้เสมอ

ถ้าผมหลุดร่วงมากด้วย อ่านต่อได้ในผมร่วงเยอะมาก ร่วงกะทันหัน ควรทำอะไรก่อน?