ลูกดูเตี้ยกว่าเพื่อนวัยเดียวกัน เช็กอย่างไร?
ถ้าลูกดูตัวเล็กหรือเตี้ยกว่าเพื่อน ให้วัดส่วนสูงให้ถูกวิธี จุดลงกราฟการเจริญเติบโตในสมุดสุขภาพของลูก แล้ววัดซ้ำเป็นระยะ เช่น ตอนตรวจสุขภาพ และดูเส้นในช่วงหลายเดือนถึงปี ตัวเลขครั้งเดียวบอกได้น้อย เส้นที่จุดต่อกันในช่วงเวลาบอกได้มากกว่า การตัวเตี้ยกว่าเพื่อนมักเป็นเรื่องปกติ MedlinePlus ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ ระบุว่าเด็กบางคนตัวเล็กกว่าวัยแต่ยังเติบโตตามปกติ และบางคนตัวเตี้ยเพราะพ่อแม่ตัวเตี้ย เด็กในห้องเดียวกันยังอาจอายุห่างกันเกือบ 1 ปี และเริ่มเข้าวัยรุ่นในเวลาต่างกัน ถ้าลูกดูโตช้ามาก หรือส่วนสูงอยู่ต่ำกว่าเส้นล่างสุดในกราฟ ให้ปรึกษาแพทย์
ลูกเตี้ยกว่าเพื่อนในห้อง ส่วนใหญ่ยังเติบโตปกติไหม?
หลายครั้งยังปกติ การเทียบลูกกับเพื่อนรอบตัวเป็นเรื่องธรรมดา แต่การเทียบแบบนี้ปนหลายเรื่องที่ไม่เกี่ยวกับว่าลูกเติบโตดีหรือไม่
ทำไมเด็กในห้องเดียวกันสูงไม่เท่ากัน
| สาเหตุ | หมายความว่า |
|---|---|
| ส่วนสูงของพ่อแม่ | ลูกของพ่อแม่ที่ตัวไม่สูงมักตัวไม่สูงเช่นกัน และอาจเป็นเรื่องปกติ |
| อายุจริงในปีการศึกษาเดียวกัน | เด็กที่เกิดช่วงท้ายของรุ่นอาจอายุน้อยกว่าคนที่อายุมากที่สุดในห้องเกือบ 12 เดือน |
| จังหวะการเข้าวัยรุ่น | เด็กที่เข้าวัยรุ่นเร็วมักยืดตัวเร็วกว่า จึงดูสูงกว่าเพื่อนอยู่ช่วงหนึ่ง |
| เด็กหญิงและเด็กชาย | ในงานวิจัยของไทย เด็กหญิงเริ่มเข้าวัยรุ่นเร็วกว่าเด็กชายโดยเฉลี่ย (ดูตารางด้านล่าง) |
เด็กไทยเริ่มเข้าวัยรุ่นเมื่อไร
งานวิจัย 2 ชิ้นจากโรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ตรวจเด็กสุขภาพดีในกรุงเทพฯ ในช่วงปี 1997 ถึง 1999
| สิ่งที่พบ | เด็กหญิง (นักเรียนหญิงอายุ 9 ถึง 19 ปี 300 คน) | เด็กชาย (เด็กชายอายุ 9 ถึง 18 ปี 300 คน) |
|---|---|---|
| ค่ามัธยฐานของอายุที่เริ่มมีสัญญาณแรกของวัยรุ่น | 9.4 ปี | 10.8 ปี (ตั้งแต่ 9.5 ถึง 12 ปี) |
| ค่ามัธยฐานของอายุที่เริ่มมีขนที่หัวหน่าว | 11.1 ปี | 12.4 ปี |
| สิ่งที่พบอื่น ๆ | ค่ามัธยฐานของอายุที่มีประจำเดือนครั้งแรก 11.2 ปี เด็กหญิงส่วนใหญ่สูงใกล้ส่วนสูงตอนโตแล้วหลังอายุ 14 ปี | เริ่มเร็วกว่าเด็กชายในประเทศอื่นเล็กน้อย |
งานวิจัยในเด็กชาย แสดงให้เห็นว่าช่วงที่ถือว่าปกตินั้นกว้าง สัญญาณแรกของวัยรุ่นเริ่มได้ตั้งแต่อายุ 9.5 ถึง 12 ปี ทั้งสองงานทำในกรุงเทพฯ เมื่อกว่า 25 ปีก่อน อายุในปัจจุบันจึงอาจต่างไปบ้าง แต่ข้อสรุปยังเหมือนเดิม คือเด็กสุขภาพดีสองคนที่อายุเท่ากันอาจอยู่คนละช่วงของการเติบโตได้มาก
วัดส่วนสูงลูกที่บ้านให้ถูกต้องทำอย่างไร?
การวัดอย่างระมัดระวังคือจุดเริ่มต้น เพราะความต่าง 1 ถึง 2 เซนติเมตรอาจมาจากวิธีวัด ไม่ใช่จากการเติบโต
ขั้นตอนตามคำแนะนำของ CDC
คู่มือการวัดเด็กของ CDC สหรัฐฯ แนะนำว่า
- ถอดรองเท้า เสื้อผ้าหนา ๆ หมวก และที่คาดผมหรือกิ๊บ
- ให้เด็กยืนบนพื้นแข็ง เช่น กระเบื้องหรือไม้ ไม่ใช่พรม ชิดผนังที่เรียบ
- เท้าวางราบและชิดกัน ขาตรง แขนแนบลำตัว ไหล่ระดับเดียวกัน
- ศีรษะ ไหล่ ก้น และส้นเท้าแตะผนัง
- ใช้ไม้บรรทัดหรือหนังสือแบนวางตั้งฉากกับผนัง แล้วเลื่อนลงจนแตะกลางศีรษะพอดี
- อ่านขีดโดยให้สายตาอยู่ระดับเดียวกับไม้บรรทัด และจดถึงทศนิยม 1 ตำแหน่งของเซนติเมตร
ทำให้เป็นกิจวัตร
วัดในช่วงเวลาเดียวกันของวัน ที่จุดเดิม แล้วจดวันที่และส่วนสูงลงในสมุดสุขภาพของลูก ผลที่วัดต่อเนื่องหลายครั้งในช่วงเวลาบอกได้มากกว่าการวัดครั้งใดครั้งหนึ่ง
อ่านกราฟการเจริญเติบโตอย่างไร?
กราฟการเจริญเติบโตบอกว่าส่วนสูงของลูกอยู่ตรงไหนเมื่อเทียบกับเด็กจำนวนมากที่อายุและเพศเดียวกัน CDC ของสหรัฐฯ อธิบายว่ากราฟการเจริญเติบโต เป็นเส้นเปอร์เซ็นไทล์ ซึ่งบอกว่าเด็กคนนั้นสูงเท่าหรือสูงกว่าเด็กในกลุ่มอ้างอิงกี่เปอร์เซ็นต์
เส้นในกราฟหมายความว่าอะไร
| ส่วนสูงอยู่ตรงไหน | หมายความว่า |
|---|---|
| อยู่บนเส้นเปอร์เซ็นไทล์ที่ 50 | สูงเท่าหรือสูงกว่าเด็กราวครึ่งหนึ่งที่อายุและเพศเดียวกัน |
| อยู่บนเส้นเปอร์เซ็นไทล์ที่ 10 | สูงเท่าหรือสูงกว่าเด็กราว 10 ใน 100 คน อีก 90 คนสูงกว่า |
| อยู่ต่ำกว่าเส้นล่างสุดที่พิมพ์ไว้ | อยู่นอกช่วงที่กราฟถือว่าพบได้ทั่วไป ควรให้แพทย์ดู |
| เกาะไปตามเส้นเดิมตลอด | เติบโตสม่ำเสมอตามจังหวะของตัวเอง แม้เส้นจะอยู่ต่ำ แต่ยังอยู่ในช่วงที่พิมพ์ไว้ |
เส้นในช่วงเวลาสำคัญกว่าจุดเดียว
แนวทางของ CDC สำหรับบุคลากรสุขภาพเรื่องการใช้กราฟการเจริญเติบโตของ WHO ระบุว่าการติดตามการเจริญเติบโตอาศัยการวัดที่แม่นยำต่อเนื่องหลายครั้ง (แนวทางนี้เขียนสำหรับกราฟที่ใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี แต่หลักการเดียวกันใช้กับเด็กโตได้) และเมื่อการเติบโตดูไม่เป็นไปตามปกติ จะอ่านค่าที่วัดร่วมกับประวัติสุขภาพของเด็กและครอบครัว แพทย์จึงอ่านกราฟคู่กับสิ่งที่รู้เกี่ยวกับลูกของเรา
กราฟคนละแบบอาจให้ผลต่างกัน
ไทยมีกราฟการเจริญเติบโตของประเทศเอง และมีการใช้มาตรฐานขององค์การอนามัยโลกด้วย งานวิจัยของคณะของ Hong ใช้ข้อมูลเด็ก 4,224 คนจากโครงการศึกษาระยะยาวในเด็กไทย ตั้งแต่แรกเกิดถึงอายุ 24 เดือน พบว่ากราฟของไทยสะท้อนเด็กไทยได้ดีกว่า ขณะที่มาตรฐานขององค์การอนามัยโลกจัดให้เด็กเป็นกลุ่มตัวเตี้ยกว่าวัยมากกว่า ถ้าเทียบผลจากสถานพยาบาลต่างแห่ง ให้ดูว่าใช้กราฟแบบเดียวกันหรือไม่
ส่วนสูงของพ่อแม่มีผลแค่ไหน?
มีผลมาก MedlinePlus Genetics ระบุว่านักวิทยาศาสตร์ประเมินว่าส่วนสูงราว 80% มาจากความแปรผันของ DNA ที่ได้รับจากพ่อแม่
ประมาณคร่าว ๆ จากส่วนสูงของพ่อแม่
คณะของ Zeevi อธิบายวิธีมาตรฐานที่แพทย์ใช้มาหลายสิบปี คือ เอาส่วนสูงพ่อกับแม่มาเฉลี่ย บวก 6.5 ซม. สำหรับลูกชาย หรือลบ 6.5 ซม. สำหรับลูกสาว และคาดว่าส่วนสูงตอนโตจะอยู่ในช่วงราว 8.5 ซม. ทั้งบนและล่าง งานเดียวกันระบุว่าต่อมาบางแนวทางใช้ราว 9 ซม. สำหรับเด็กหญิงและ 10 ซม. สำหรับเด็กชาย และช่วงที่ถือว่าปกติยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัด
| ตัวอย่าง: พ่อสูง 170 ซม. แม่สูง 158 ซม. | ลูกชาย | ลูกสาว |
|---|---|---|
| ค่าเฉลี่ยของพ่อแม่ | 164 ซม. | 164 ซม. |
| ปรับตามเพศ | +6.5 ซม. | −6.5 ซม. |
| ส่วนสูงตอนโตโดยประมาณ | ราว 170.5 ซม. | ราว 157.5 ซม. |
| ช่วงตามวิธีดั้งเดิม (ราว 8.5 ซม. ทั้งบนและล่าง) | ราว 162 ถึง 179 ซม. | ราว 149 ถึง 166 ซม. |
งานเดียวกันซึ่งศึกษาครอบครัวขนาดใหญ่มาก 23 ครอบครัวในอิสราเอลและสหรัฐฯ พบว่าวิธีนี้อธิบายความต่างของส่วนสูงลูกได้เพียง 36% และลูกสูงกว่าที่ประมาณไว้เฉลี่ย 2.7 ซม. จึงเป็นเพียงแนวทางคร่าว ๆ ไม่ใช่การทำนาย
วัดส่วนสูงพ่อแม่ด้วย
งานวิจัยของคณะของ Braziuniene ที่คลินิกเด็กแห่งหนึ่งในสหรัฐฯ วัดส่วนสูงของพ่อ 98 คนและแม่ 217 คน แล้วเทียบกับส่วนสูงที่แต่ละคนบอก พบว่ามีพ่อเพียง 50% และแม่ 58% ที่บอกส่วนสูงคลาดจากค่าที่วัดจริงไม่เกิน 2 ซม. และพ่อมักบอกสูงกว่าจริง (บอกเฉลี่ย 174.9 ซม. วัดได้ 173.2 ซม.) ถ้าแพทย์ถามส่วนสูงของพ่อแม่ ให้วัดจริงแทนการกะเอา
การสำรวจในไทยนับเด็กที่ตัวเตี้ยกว่าวัยอย่างไร และพบมากแค่ไหน?
การสำรวจระดับชาติวัดส่วนสูงของเด็กเล็กทั่วประเทศ และนับว่าเด็กตัวเตี้ยกว่าวัยเมื่อส่วนสูงต่ำกว่าค่ากลางอ้างอิงของอายุและเพศเดียวกันเกิน 2 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน หรือราวต่ำกว่าเส้นล่างสุดในกราฟ
สิ่งที่การสำรวจระดับชาติพบ
| การสำรวจ | เด็กที่สำรวจ | ตัวเตี้ยกว่าวัย |
|---|---|---|
| การสำรวจสถานการณ์เด็กและสตรี (MICS4) ปี 2012 | เด็กอายุเกิน 12 เดือนแต่ไม่ถึง 5 ปี 7,018 คน | ราว 14.1% |
| MICS ปี 2015–2016 (ตัวเลขที่อ้างไว้ในงานเดียวกัน) | เด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี | 10.5% |
ตัวเลขมาจากการวิเคราะห์ของคณะของ Cetthakrikul จากสำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ กระทรวงสาธารณสุข ซึ่งพบว่าเด็กในครัวเรือนที่ยากจนกว่ามีแนวโน้มตัวเตี้ยกว่าวัยมากกว่า ตัวเลขเหล่านี้เป็นของเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีที่วัดคนละครั้ง จึงบอกไม่ได้ว่าลูกของเราเป็นอย่างไร สำหรับลูกของเรา เส้นในกราฟของลูกเองในช่วงเวลาคือสิ่งที่บอกได้
เด็กควรนอนวันละกี่ชั่วโมง?
การนอนเป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตรของเด็กทุกคน CDC ของสหรัฐฯ แนะนำไว้ดังนี้ เป็นแนวทางทั่วไปสำหรับเด็กทุกคน และไม่ได้เกี่ยวกับส่วนสูงโดยตรง
ชั่วโมงนอนที่แนะนำตามอายุ
| อายุ | ชั่วโมงนอนต่อวัน |
|---|---|
| 3 ถึง 5 ปี | 10 ถึง 13 ชั่วโมง รวมงีบกลางวัน |
| 6 ถึง 12 ปี | 9 ถึง 12 ชั่วโมง |
| 13 ถึง 17 ปี | 8 ถึง 10 ชั่วโมง |
ทำให้เข้ากับวันเรียนแบบไทย
เช้าวันเรียนมักเริ่มเร็ว โดยเฉพาะในเมืองที่ต้องเดินทางไกล การเข้านอนเร็วขึ้นในคืนก่อนวันเรียน และเก็บจอก่อนนอน มักเป็นวิธีที่ง่ายที่สุดในการเพิ่มเวลานอน
เมื่อไรควรพาลูกไปพบแพทย์เรื่องส่วนสูง?
ปรึกษาแพทย์หรือคลินิกสุขภาพเด็กได้ทุกเมื่อที่กังวลเรื่องการเติบโตของลูก MedlinePlus ระบุว่าการโตช้ามากหรือเร็วมากบางครั้งเป็นสัญญาณของปัญหาที่ควรตรวจดู
สัญญาณที่ควรไปพบแพทย์
- ลูกดูโตช้ามาก
- ลูกเตี้ยกว่าที่ส่วนสูงของพ่อแม่บอกไว้มาก
- ส่วนสูงอยู่ต่ำกว่าเส้นล่างสุดในกราฟ
- กังวลเรื่องอื่นเกี่ยวกับการเติบโตหรือพัฒนาการของลูก
สิ่งที่ควรนำไป
- สมุดสุขภาพของลูกที่จดวันที่และส่วนสูงไว้
- ส่วนสูงของพ่อและแม่ที่วัดจริง
- ยาที่ใช้ประจำ การเจ็บป่วยที่เป็นนาน หรือการเปลี่ยนแปลงที่สังเกตเห็น
ก่อนให้ลูกใช้ยาหรือผลิตภัณฑ์ใด ๆ เพราะเรื่องส่วนสูง ให้ถามแพทย์ก่อน
คำถามที่พบบ่อย
ลูกดูเตี้ยกว่าเด็กวัยเดียวกัน จะเช็กอย่างไร?
ลูกเตี้ยกว่าเพื่อนในห้อง เป็นเรื่องปกติไหม?
วัดส่วนสูงลูกที่บ้านให้แม่นยำทำอย่างไร?
ส่วนสูงของพ่อแม่มีผลแค่ไหน?
เด็กไทยมักเริ่มเข้าวัยรุ่นตอนอายุเท่าไร?
เด็กวัยเรียนควรนอนวันละกี่ชั่วโมง?
เมื่อไรควรพาลูกไปพบแพทย์เรื่องส่วนสูง?
- MedlinePlus (US National Library of Medicine): Height and growth in children ↗
- MedlinePlus Genetics (US National Library of Medicine): Is height determined by genetics? ↗
- CDC: What are clinical growth charts? ↗
- CDC: Using the WHO growth standard charts ↗
- CDC: Measuring children's height and weight ↗
- CDC: About Sleep ↗
- Mahachoklertwattana P, et al. Earlier onset of pubertal maturation in Thai girls. J Med Assoc Thai 2002 (PubMed) ↗
- Mahachoklertwattana P, et al. Sexual maturation in Thai boys. J Pediatr Endocrinol Metab 2010 (PubMed) ↗
- Zeevi D, et al. Accurate prediction of children's target height from their mid-parental height. Children (Basel) 2024 (PubMed) ↗
- Braziuniene I, et al. Accuracy of self-reported height measurements in parents and its effect on mid-parental target height calculation. BMC Endocr Disord 2007 (PubMed) ↗
- Hong SA, et al. J Med Assoc Thai. 2016 (PubMed) ↗
- Cetthakrikul N, et al. BMC Pediatr. 2018 (PubMed) ↗
เราใช้คุกกี้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ เมื่อคุณกดยอมรับ เราจะสามารถแสดงเนื้อหาที่ตรงกับความสนใจของคุณได้มากขึ้น และหากต้องการเปลี่ยนความยินยอม สามารถทำได้ทุกเมื่อโดยคลิก “การตั้งค่าคุกกี้” นโยบายการใช้คุกกี้
