ตั้งครรภ์ไม่อยากป่วย มีวิธีที่ปลอดภัยไหม?

มี เริ่มจากนิสัยประจำวัน ล้างมือด้วยสบู่อย่างน้อย 20 วินาทีตามที่ CDC ของสหรัฐฯ แนะนำ อยู่ห่างคนที่ไอหรือมีไข้ และเปิดให้อากาศในห้องถ่ายเท พักผ่อนและดูแลเรื่องการนอน และดูแลความสะอาดของอาหาร ก่อนใช้ยาหรือสมุนไพรทุกชนิด รวมถึงที่ซื้อเอง ให้ถามเภสัชกร แพทย์ หรือคลินิกฝากครรภ์ก่อน และติดต่อทันทีถ้ามีไข้ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป

ทำไมตอนตั้งครรภ์ ไม่สบายนิดเดียวก็รู้สึกกังวลกว่าเดิม?

คุณแม่ตั้งครรภ์หลายคนบอกว่าแค่น้ำมูกไหลหรือเจ็บคอธรรมดาก็ทำให้เครียดกว่าตอนก่อนตั้งครรภ์ ซึ่งก็เข้าใจได้ด้วยเหตุผลต่อไปนี้

ยาที่เคยใช้ต้องถามก่อน

ก่อนตั้งครรภ์ เราอาจซื้อยาจากร้านขายยามากินได้โดยไม่ต้องคิดมาก แต่ NHS ของอังกฤษแนะนำให้ถามเภสัชกร ผดุงครรภ์ หรือแพทย์ก่อนใช้ยาทุกชนิดระหว่างตั้งครรภ์ รวมถึงยาแก้ปวดและยาที่ซื้อเอง จึงควรรู้ไว้ล่วงหน้าว่าจะถามใคร

มีไข้ต้องรีบบอกแพทย์

NHS จัดให้ไข้เป็นหนึ่งในอาการระหว่างตั้งครรภ์ที่ควรขอความช่วยเหลือทันที โดยสัญญาณคือรู้สึกร้อนกว่าปกติ หนาวสั่น หรือวัดได้ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป การมีปรอทวัดไข้ไว้ที่บ้านช่วยให้รู้ว่าเมื่อไรควรโทรหาคลินิก

ความเหนื่อยเป็นเรื่องที่พบบ่อย

NHS อธิบายว่าในช่วง 12 สัปดาห์แรก การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนทำให้รู้สึกเหนื่อย คลื่นไส้ และอารมณ์อ่อนไหวได้ ส่วนในช่วงหลัง น้ำหนักที่เพิ่มขึ้น ท่านอนที่ไม่สบายตัว และการต้องลุกเข้าห้องน้ำบ่อย ทำให้นอนหลับยาก ความรู้สึกอ่อนเพลียแบบนี้พบได้บ่อยระหว่างตั้งครรภ์ จึงยิ่งควรใส่ใจเรื่องการพักผ่อน

นิสัยประจำวันอะไรที่ช่วยให้ดูแลตัวเองได้?

ล้างมือให้ถูกวิธีและบ่อย ๆ

CDC อธิบายการล้างมือ 5 ขั้นตอน คือ ทำมือให้เปียกด้วยน้ำสะอาดที่ไหลผ่าน ถูสบู่ให้เกิดฟอง ถูมือให้ทั่วอย่างน้อย 20 วินาที ล้างออกด้วยน้ำไหล แล้วเช็ดให้แห้งด้วยผ้าสะอาดหรือเครื่องเป่ามือ ช่วงสำคัญได้แก่ ก่อน ระหว่าง และหลังเตรียมอาหาร หลังเข้าห้องน้ำ และหลังสั่งน้ำมูก ไอ หรือจาม ถ้าไม่มีน้ำและสบู่ CDC ระบุว่าใช้เจลล้างมือที่มีแอลกอฮอล์อย่างน้อย 60% แทนได้

เว้นระยะและเปิดให้อากาศถ่ายเท

CDC ระบุว่าการดูแลความสะอาด เช่น ล้างมือเป็นประจำและทำความสะอาดพื้นผิวที่จับบ่อย และการทำให้อากาศสะอาดขึ้น เป็นวิธีพื้นฐานในชีวิตประจำวันที่ช่วยลดการแพร่ของเชื้อ และแนะนำให้คนที่ไม่สบายอยู่บ้านและอยู่ห่างคนอื่น ในทางปฏิบัติ ถ้ามีคนในบ้านหรือที่ทำงานไอหรือมีไข้ ให้ขอให้เขาเว้นระยะและปิดปากเวลาไอ เปิดหน้าต่างเมื่ออากาศข้างนอกเอื้ออำนวย และเช็ดพื้นผิวที่ใช้ร่วมกัน เช่น ลูกบิดประตูและโทรศัพท์ ถ้ามีลูกคนโตที่ไปเนิร์สเซอรี่ อ่านเพิ่มเติมได้ในลูกไปเนิร์สเซอรี่ป่วยบ่อย ที่บ้านช่วยอะไรได้?

ดูแลการนอนและการพักผ่อน

งานวิเคราะห์ปี 2018 ของ Sedov และคณะ จากมหาวิทยาลัยแคลกะรี ประเทศแคนาดา รวบรวม 24 งานวิจัยในหญิงตั้งครรภ์ 11,002 คน พบว่าตามแบบสอบถามคุณภาพการนอนมาตรฐาน (PSQI) มีผู้ที่คุณภาพการนอนไม่ดี 45.7% และคะแนนเฉลี่ยแย่ลงจากไตรมาสที่ 2 (5.31) ไปไตรมาสที่ 3 (7.03) งานวิจัยเหล่านี้ใช้แบบสอบถามที่ตอบเอง และมาจากหลายประเทศ ตัวเลขจึงเป็นภาพรวมกว้าง ๆ ไม่ใช่ตัวเลขของคนไทยโดยตรง

เรื่องการนอนน้อยสะสม อ่านเพิ่มเติมได้ในทำไมนอนน้อยติดกันหลายวันแล้วถึงป่วยง่าย?

ตั้งครรภ์อยู่ ดูแลความสะอาดของอาหารอย่างไร?

4 ขั้นตอนของ CDC

CDC อธิบาย 4 ขั้นตอนเพื่อความปลอดภัยของอาหาร อุณหภูมิในตารางแปลงจากหน่วยฟาเรนไฮต์ของ CDC

ในวันที่อากาศร้อนเกิน 32 องศา ซึ่งพบได้บ่อยในเมืองไทย ให้ใช้กฎ 1 ชั่วโมง

อาหารที่ควรระวังเป็นพิเศษ

NHS แนะนำให้คุณแม่ตั้งครรภ์

• ปรุงไก่ หมู เป็ด และเนื้อสัตว์อื่นให้สุกทั่ว จนไม่มีสีชมพูหรือเลือดเหลือ
• งดปลาดิบและอาหารทะเลดิบ
• งดนมและผลิตภัณฑ์จากนมที่ไม่ผ่านการพาสเจอไรซ์
• เนื้อแปรรูปที่มักกินแบบเย็น เช่น ซาลามี เปปเปอโรนี โปรชุตโต ให้ปรุงจนร้อนมีไอขึ้นก่อนกิน
• ล้างผักผลไม้ให้สะอาด เพราะดินอาจมีแบคทีเรียที่ทำให้ไม่สบายได้

ไม่สบายระหว่างตั้งครรภ์ ใช้ยาหรือสมุนไพรได้ไหม?

ถามก่อนใช้ทุกครั้ง

NHS แนะนำให้ถามเภสัชกร ผดุงครรภ์ หรือแพทย์ก่อนใช้ยาที่แพทย์สั่งหรือยาที่ซื้อเอง และให้แพทย์หรือทันตแพทย์รู้ว่าตั้งครรภ์อยู่ก่อนสั่งยาใด ๆ และย้ำว่าอย่าหยุดยาที่แพทย์สั่งเพื่อดูแลสุขภาพเองโดยไม่ถามแพทย์ก่อน เพราะการหยุดยาอาจเป็นอันตรายต่อทั้งแม่และลูก CDC ก็แนะนำให้คุยกับบุคลากรทางการแพทย์ก่อนเริ่มหรือหยุดยาใด ๆ และให้บอกทุกอย่างที่ใช้อยู่ ทั้งยาที่แพทย์สั่ง ยาที่ซื้อเอง สมุนไพร และวิตามิน

การใช้ยาระหว่างตั้งครรภ์พบบ่อยแค่ไหน?

งานวิจัยเหล่านี้ทำนอกประเทศไทยและอาศัยคำบอกเล่าของผู้หญิงเอง แต่ก็แสดงให้เห็นว่าการใช้ยาหรือสมุนไพรระหว่างตั้งครรภ์เป็นเรื่องที่พบบ่อย การถามก่อนใช้จึงสำคัญ

"ธรรมชาติ" ไม่ได้แปลว่าเหมาะเสมอไป

NHS ระบุว่ายาจากธรรมชาติไม่ได้เหมาะกับคุณแม่ตั้งครรภ์ทุกชนิด และแนะนำให้บอกผดุงครรภ์ แพทย์ หรือเภสัชกรถ้าใช้สมุนไพร โฮมีโอพาธี หรืออโรมาเธอราพี สำหรับในไทย ให้รวมถึงยาต้ม ยาหม่อง และยาแผนโบราณด้วย และบอกเภสัชกรทุกครั้งที่ซื้อยาว่าตั้งครรภ์อยู่

เมื่อไรควรติดต่อแพทย์หรือคลินิกฝากครรภ์?

อาการที่ควรขอความช่วยเหลือทันที

NHS แนะนำให้ขอความช่วยเหลือทันทีถ้ามี

• ไข้ คือรู้สึกร้อนกว่าปกติ หนาวสั่น หรือวัดได้ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป
• ลูกดิ้นเปลี่ยนไปจากเดิม
• เลือดหรือน้ำออกทางช่องคลอด
• หน้า มือ ขา หรือเท้าบวมขึ้นทันที
• ปวดศีรษะรุนแรง หรือตามัว เห็นแสงวาบ
• หายใจหอบที่เกิดขึ้นทันที หรือหายใจหอบร่วมกับเจ็บหน้าอกหรือเวียนศีรษะ
• อาเจียนรุนแรงมาก
• ปวดท้อง ปวดเชิงกราน ปวดหลัง หรือปวดที่อื่นจนกังวล

ควรติดต่อใคร

เก็บเบอร์โทรของคลินิกฝากครรภ์หรือโรงพยาบาลที่ฝากครรภ์ไว้ในที่ที่หาง่าย ถ้าคิดว่าเป็นเหตุฉุกเฉิน ให้โทร 1669 ซึ่งเป็นหมายเลขเรียกรถพยาบาลฉุกเฉินของไทย และในการฝากครรภ์ครั้งต่อไป ให้ถามไว้ก่อนว่ายาจากร้านขายยาและวิธีดูแลตัวเองที่บ้านแบบไหนเหมาะกับเรา จะได้รู้ก่อนที่ต้องใช้