ผลตรวจคอเลสเตอรอลสูงเล็กน้อย หมายความว่าอะไร?

"คอเลสเตอรอลสูงเล็กน้อย" ส่วนใหญ่หมายถึงคอเลสเตอรอลรวมสูงกว่าระดับอ้างอิงมาเล็กน้อย คอเลสเตอรอลรวมนับรวมทั้ง LDL และ HDL ตัวเลขรวมเท่ากันจึงหมายความต่างกันได้ แพทย์จะอ่านร่วมกับ HDL และ non-HDL MedlinePlus ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ ใช้ค่าน้อยกว่า 200 มก./ดล. สำหรับคอเลสเตอรอลรวม และน้อยกว่า 130 มก./ดล. สำหรับ non-HDL เป็นระดับที่เหมาะสมของผู้ใหญ่ในสหรัฐฯ ผลแบบนี้พบได้บ่อยในไทย การสำรวจระดับชาติปี 2009 (พ.ศ. 2552) พบคอเลสเตอรอลรวมเฉลี่ยของผู้ใหญ่ 206.4 มก./ดล.

"คอเลสเตอรอลสูงเล็กน้อย" ในผลตรวจหมายความว่าอะไร?

หมวดไขมันในเลือดของผลตรวจสุขภาพมักมีคอเลสเตอรอลรวม LDL HDL และไตรกลีเซอไรด์ บางแห่งมี non-HDL ด้วย คำว่า "คอเลสเตอรอลสูงเล็กน้อย" ส่วนใหญ่หมายถึงคอเลสเตอรอลรวม

คอเลสเตอรอลรวมประกอบด้วยหลายส่วน

MedlinePlus อธิบายว่าคอเลสเตอรอลรวมคือปริมาณคอเลสเตอรอลทั้งหมดในเลือด โดยนับรวมทั้ง HDL และ LDL LDL ถูกเรียกว่าคอเลสเตอรอล "ไม่ดี" ส่วน HDL เรียกว่าคอเลสเตอรอล "ดี" ที่ช่วยนำ LDL ออกไป

เกณฑ์ที่ MedlinePlus ใช้

เป็นเกณฑ์ของสหรัฐฯ ไม่ใช่เกณฑ์ของไทย ห้องปฏิบัติการอาจพิมพ์ช่วงค่าอ้างอิงของตัวเองไว้ และ MedlinePlus ระบุว่าระดับที่เหมาะกับแต่ละคนอาจขึ้นกับอายุ ประวัติครอบครัว วิถีชีวิต และปัจจัยเสี่ยงอื่น

ความหมายของแต่ละค่าและความถี่ในการตรวจ อ่านได้ในอายุ 30 ต้น ๆ ควรใส่ใจค่าไขมันในเลือดหรือยัง?

ทำไมคอเลสเตอรอลรวมเท่ากันจึงหมายความต่างกันได้?

เพราะ HDL ถูกนับรวมอยู่ในตัวเลขรวม HDL ที่สูงทำให้ตัวเลขรวมสูงขึ้น แต่เป็นส่วนที่เรียกว่า "ดี" MedlinePlus อธิบายว่า HDL ถูกเรียกว่าคอเลสเตอรอล "ดี" เพราะพาคอเลสเตอรอลจากส่วนอื่นของร่างกายกลับไปที่ตับ และระบุว่าอาหาร น้ำหนักตัว การเคลื่อนไหวร่างกาย การสูบบุหรี่ แอลกอฮอล์ และยาบางชนิด เป็นสิ่งที่มีผลต่อระดับ HDL

non-HDL คืออะไร

สถาบันหัวใจ ปอด และเลือดแห่งชาติสหรัฐฯ (NHLBI) อธิบายว่า non-HDL คือคอเลสเตอรอลรวมลบด้วย HDL และระบุว่าโปรไฟล์ไขมันที่เหมาะสมคือ non-HDL ต่ำกว่า 130 มก./ดล. ร่วมกับ HDL อย่างน้อย 40 มก./ดล. ในผู้ชาย และ 50 มก./ดล. ในผู้หญิง ถ้าผลตรวจไม่มีค่า non-HDL ก็คิดเองได้โดยเอาคอเลสเตอรอลรวมลบด้วย HDL

ตัวอย่าง 2 คนที่ตัวเลขรวมเท่ากัน

สมมติว่าทั้งสองคนเป็นผู้ชาย

ทั้งสองคนมีตัวเลขรวม "สูงเล็กน้อย" เท่ากัน แต่ภาพรวมต่างกัน แพทย์จึงดูแต่ละส่วน ไม่ได้ดูแค่ตัวเลขรวม

ผู้ใหญ่ไทยมีคอเลสเตอรอลสูงเล็กน้อยบ่อยแค่ไหน?

พบได้บ่อยมาก การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย (NHES) ตรวจไขมันในเลือดของผู้ใหญ่กลุ่มใหญ่จากทั่วประเทศ

ผลการสำรวจระดับชาติ

ตัวเลขปี 2009 มาจากคณะของ Aekplakorn จากโรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ส่วนผลวิเคราะห์ปี 2025 ของคณะนักวิจัยจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและโรงพยาบาลรามาธิบดี ดูเฉพาะผู้ใหญ่ที่ไม่ได้ใช้ยาเรื่องไขมันในเลือดและไม่มีปัญหาหัวใจและหลอดเลือด

ตัวเลขเหล่านี้บอกอะไรได้และไม่ได้

ผู้ใหญ่ไทยโดยเฉลี่ยในปี 2009 มีคอเลสเตอรอลรวมเกินระดับ 200 มก./ดล. ของสหรัฐฯ อยู่แล้วเล็กน้อย และเกือบครึ่งมี HDL ต่ำกว่าเกณฑ์ของสหรัฐฯ ทั้งสองครั้งเป็นการสำรวจ ณ ช่วงเวลาเดียว และตัวเลขปี 2009 ก็ผ่านมากว่า 15 ปีแล้ว ตัวเลขบอกได้ว่าผลแบบนี้พบบ่อย แต่มีเพียงแพทย์ที่รู้ประวัติของเราที่บอกได้ว่าผลของเราหมายความว่าอะไร

ตรวจครั้งเดียว อาหารที่กินมาทำให้ผลคลาดเคลื่อนได้ไหม?

สำหรับคอเลสเตอรอล ค่าเปลี่ยนไปเพียงเล็กน้อย ไตรกลีเซอไรด์ขยับตามมื้ออาหารมากกว่า

มื้ออาหารปกติทำให้ค่าเปลี่ยนเท่าไร

แถลงการณ์ร่วมปี 2016 (พ.ศ. 2559) ของสมาคมวิชาการ 2 แห่งในยุโรป (คณะผู้เขียนนำโดย Børge Nordestgaard) รายงานว่า 1 ถึง 6 ชั่วโมงหลังมื้ออาหารตามปกติ คอเลสเตอรอลรวมเปลี่ยนโดยเฉลี่ยมากที่สุดราว 8 มก./ดล. และ HDL ไม่เปลี่ยน แถลงการณ์สรุปว่าการเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้มากในทางคลินิก และแนะนำให้ตรวจไขมันในเลือดโดยไม่ต้องงดอาหารเป็นแนวทางปกติ

ทำตามที่สถานพยาบาลบอก

MedlinePlus ระบุว่าอาจต้องงดอาหาร 9 ถึง 12 ชั่วโมงก่อนตรวจคอเลสเตอรอล จะงดอาหารหรือไม่ ให้ทำตามที่สถานพยาบาลบอก และเก็บผลทุกครั้งไว้ให้แพทย์เทียบกัน

จัดจานและเคลื่อนไหวร่างกายในชีวิตประจำวันอย่างไร?

แนวทางด้านล่างเป็นแนวทางทั่วไปสำหรับทุกคน ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะเรื่องคอเลสเตอรอล

จัดจานให้สมดุล

แนวทางการกินอาหารให้สมดุลของ NHS ได้แก่ กินผักและผลไม้หลากหลายอย่างน้อยวันละ 5 ส่วน ให้อาหารประเภทแป้งที่มีใยอาหารสูง เช่น ข้าวกล้อง ข้าวไม่ขัดสี เป็นหลักของมื้อ กินถั่ว ปลา ไข่ เนื้อสัตว์ และโปรตีนอื่นบ้าง เลือกน้ำมันชนิดไม่อิ่มตัวในปริมาณน้อย และกินอาหารที่มีไขมัน เกลือ และน้ำตาลสูงให้น้อยครั้งและน้อยลง

เคลื่อนไหวร่างกาย

องค์การอนามัยโลกแนะนำให้ผู้ใหญ่มีกิจกรรมทางกายระดับปานกลางสัปดาห์ละ 150 ถึง 300 นาที เช่น เดินเร็ว หรือระดับหนัก 75 ถึง 150 นาที และลดเวลานั่ง

ควรบอกและถามแพทย์อะไรบ้าง?

แพทย์จะอ่านผลได้ตรงที่สุดเมื่อรู้ข้อมูลครบ

สิ่งที่ควรนำไปและบอกแพทย์

• ผลครั้งนี้และผลครั้งก่อนถ้ามี
• ประวัติครอบครัว เช่น คนในครอบครัวเคยมีปัญหาเรื่องหัวใจหรือหลอดเลือดหรือไม่
• การกิน การดื่ม การเคลื่อนไหวร่างกาย และการสูบบุหรี่ในสัปดาห์ปกติ (MedlinePlus ระบุว่าการสูบบุหรี่ทำให้ HDL ต่ำลง โดยเฉพาะในผู้หญิง และทำให้ LDL สูงขึ้น)
• ยาและผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกอย่างที่ใช้อยู่หรือคิดจะใช้

คำถามที่ควรถาม

• ค่าไหนสูง และ HDL กับ non-HDL ของเราหมายความว่าอะไร
• ประวัติของเรามีผลต่อการอ่านผลไหม
• ควรตรวจซ้ำเมื่อไร