กระดูกดังก๊อบแก๊บ อันตรายไหม ควรกินอะไร?

งานวิจัยอธิบายเสียงก๊อบแก๊บตามข้อด้วยแก๊สในน้ำไขข้อ ถ้าไม่มีอาการปวดและไม่บวม ส่วนใหญ่ไม่ต้องกังวล NHS ของสหราชอาณาจักรระบุว่าเสียงคลิกในเข่าที่ไม่ปวดเป็นเรื่องปกติ และงานวิจัยในคนที่หักนิ้วเป็นนิสัยไม่พบความผิดปกติทันทีหลังหักนิ้ว แหล่งข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้ผูกเสียงนี้กับอาหารชนิดใด สิ่งที่ควรสังเกตคือเสียงที่มาพร้อมกับอาการปวด บวม ข้อล็อก หรือเกิดหลังบาดเจ็บ ซึ่งควรไปพบแพทย์

หลายคนได้ยินเสียงนี้ตอนหักนิ้ว บิดคอ ลุกจากเก้าอี้ หรือย่อเข่า แล้วกังวลว่ากระดูกผิดปกติหรือร่างกายขาดอะไร บทความนี้รวบรวมสิ่งที่รู้แล้วเกี่ยวกับเสียงในข้อ และวิธีแยกเสียงที่ปกติกับเสียงที่ควรให้แพทย์ดู

กระดูกดังก๊อบแก๊บเกิดจากอะไร?

เสียงนี้มักไม่ได้มาจากกระดูกโดยตรง แต่มาจากสิ่งที่เกิดขึ้นภายในข้อต่อ

แก๊สในน้ำไขข้อ

ข้อต่อมีน้ำไขข้อหล่อลื่นอยู่ Kawchuk และคณะ อธิบายว่าเมื่อผิวข้อถูกดึงแยก ผิวข้อจะต้านไว้จนถึงจุดหนึ่งแล้วแยกออกอย่างรวดเร็ว แรงดันลบที่เกิดขึ้นทำให้เกิดโพรงแก๊สในน้ำไขข้อ แต่เดิมเชื่อกันว่าเสียงตอนข้อดังมาจากฟองแก๊สนี้ยุบตัวลงทันที

เสียงเกิดตอนไหน ยังศึกษากันอยู่

งานวิจัยของ Kawchuk และคณะ ตีพิมพ์ในวารสาร PLOS ONE ปี 2015 ใช้เครื่อง MRI ถ่ายภาพข้อนิ้วขณะถูกดึงจนดัง พบว่าเสียงเกิดพร้อมกับการเกิดช่องว่างของแก๊สขึ้นอย่างรวดเร็วตอนที่ข้อแยกออก และช่องว่างนั้นยังเห็นอยู่หลังมีเสียง ไม่ได้ยุบหายไป ผลนี้ต่างจากคำอธิบายเดิมที่ว่าเสียงมาจากฟองแก๊สแตก บทความทบทวนงานวิจัยของ Rizvi และคณะ ปี 2018 ระบุว่างานวิจัยเห็นตรงกันว่ามีการเกิดฟองแก๊สเป็นส่วนหนึ่งของการหักนิ้ว แต่กระบวนการเกิดฟองและที่มาของเสียงยังไม่ชัดเจน ทั้งสองคำอธิบายตรงกันว่าเกี่ยวกับแก๊สในน้ำไขข้อ

ทำไมหักซ้ำทันทีไม่ดัง

Kawchuk และคณะ อธิบายว่าหลังข้อดังแล้ว ข้อจะอยู่ในช่วงที่ดังซ้ำไม่ได้จนกว่าจะผ่านไปสักพัก ประมาณ 20 นาที ข้อเดิมจึงยังไม่ดังซ้ำทันทีหลังเพิ่งหัก

ดังแต่ไม่ปวด ต้องกังวลไหม?

ส่วนใหญ่ไม่ต้องกังวล แหล่งข้อมูลหลายแห่งให้คำตอบไปในทางเดียวกัน

ข้อควรระวังเรื่องการหักข้อแรง ๆ

Boutin และคณะ ตรวจข้อนิ้ว 400 ข้อจากผู้เข้าร่วม 40 คน ไม่พบปัญหาทันทีหลังหักนิ้ว แต่ระบุว่าผลระยะยาวของการหักนิ้วเป็นนิสัยยังต้องศึกษาต่อ การไม่ออกแรงบิดหรือดึงข้อแรง ๆ จึงเป็นทางเลือกที่ง่ายกว่า

เข่ามีเสียงตอนลุกนั่งหรือขึ้นบันได

ถ้าเข่ามีเสียงกรอบแกรบตอนลุกจากท่านั่งยองหรือขึ้นบันไดโดยไม่ปวด ก็เข้ากับที่ NHS ระบุว่าปกติ ถ้ามีเสียงพร้อมปวดเข่าเวลาขึ้นลงบันได อ่านวิธีดูแลได้ในอายุ 50 ขึ้นลงบันไดแล้วปวดเข่า ดูแลอย่างไร?

กระดูกดังก๊อบแก๊บ ควรกินอะไรดี?

คำถามนี้พบบ่อยมาก เพราะหลายคนคิดว่าเสียงในข้อเป็นสัญญาณว่าร่างกายขาดอะไรบางอย่าง งานวิจัยข้างต้นอธิบายเสียงนี้ด้วยแก๊สในน้ำไขข้อ ไม่ได้ผูกกับอาหารชนิดใด

การกินอาหารให้หลากหลายครบหมู่และดูแลน้ำหนักตัวเป็นพื้นฐานของสุขภาพร่างกายโดยรวม

ทำอะไรได้บ้างในชีวิตประจำวัน?

ขยับร่างกายสม่ำเสมอ

NHS แนะนำว่าไม่ควรหยุดขยับข้อที่ปวดโดยสิ้นเชิง และให้กินอาหารที่สมดุลและออกกำลังกายสม่ำเสมอ

• ลุกเดินเป็นระยะระหว่างทำงานหน้าจอ
• ยืดเหยียดเบา ๆ หลังตื่นนอนและก่อนออกกำลังกาย
• จัดโต๊ะและเก้าอี้ให้นั่งหลังตรงได้สบาย

อบอุ่นร่างกายก่อนออกกำลังกาย

NHS แนะนำให้อบอุ่นร่างกายให้ดีก่อนออกกำลังกายเพื่อป้องกันการบาดเจ็บ และระบุว่าการอบอุ่นร่างกายตามแบบของ NHS ควรใช้เวลาอย่างน้อย 6 นาที

เลี่ยงการหักข้อแรง ๆ

ถ้าหักนิ้วหรือบิดคอเป็นนิสัย ลองเปลี่ยนเป็นการยืดเหยียดช้า ๆ แทน

เสียงข้อแบบไหนควรไปพบแพทย์?

นัดพบแพทย์

• ปวดข้อจนทำกิจวัตรตามปกติไม่ได้หรือรบกวนการนอน (NHS)
• อาการปวดหรือบวมแย่ลงหรือกลับมาเป็นซ้ำ (NHS)
• อาการไม่ดีขึ้นหลังดูแลที่บ้าน 2 สัปดาห์ (NHS)

ขอคำแนะนำทันที

• เข่าล็อก ทรุด หรือมีเสียงคลิกพร้อมกับปวด (NHS)
• เข่าบวมมากหรือรูปร่างเปลี่ยน (NHS)
• ปวดข้อร่วมกับผิวรอบข้อบวมและร้อน (NHS)

ไปห้องฉุกเฉินทันที

• ปวดข้อรุนแรงหลังหกล้มหรือบาดเจ็บ (NHS)
• เดินหรือลงน้ำหนักที่ข้อไม่ได้ (NHS)

ถ้าจะใช้ยาแก้ปวด ให้ถามเภสัชกรหรือแพทย์ก่อน และไม่ควรใช้ยาใด ๆ ด้วยตัวเองเป็นเวลานาน