จ้องจอทั้งวันในห้องแอร์ ตาล้า ตาแห้ง ทำไงดี?

ถ้าทำงานหน้าจอในออฟฟิศห้องแอร์ทั้งวันแล้วรู้สึกตาแห้ง ตาล้า NHS ของสหราชอาณาจักรระบุว่าทั้งการอยู่ในห้องแอร์และการมองจอนาน ๆ โดยไม่พัก เป็นสิ่งที่ทำให้ตาแห้งได้ง่ายขึ้น จึงควรเริ่มจากที่นั่งและวิธีทำงาน คือขยับให้พ้นทางลมจากช่องแอร์หรือพัดลม พักสายตาสั้น ๆ ทุกชั่วโมง และวางจอให้ต่ำกว่าระดับสายตาเล็กน้อย งานวิจัยของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ในพนักงานออฟฟิศห้องแอร์ 261 คน พบว่า 27.2% มีอาการทางตา เช่น ระคายเคือง ตาแห้ง น้ำตาไหล คันตา หรือตาแดง และโอกาสมีอาการสูงขึ้นทุกชั่วโมงที่ใช้จอเกินวันละ 7 ชั่วโมง รวมถึงเมื่อฟอร์มาลดีไฮด์ในอากาศของออฟฟิศสูงขึ้น ถ้าปรับแล้วหลายสัปดาห์ยังตาแห้งอยู่ ควรไปพบจักษุแพทย์หรือแพทย์

บทความนี้พูดถึงออฟฟิศโดยเฉพาะ คือแอร์ อากาศแห้ง และการใช้จอหลายชั่วโมง ส่วนกฎ 20-20-20 และการจัดหน้าจอแบบละเอียด อ่านต่อได้ที่จ้องจอทั้งวัน ตาล้า ตาแห้ง ควรทำอย่างไร? ถ้าใส่คอนแทคเลนส์ อ่านต่อได้ที่ใส่คอนแทคเลนส์แล้วตาแห้ง ควรดูแลอย่างไร?

ทำไมอยู่ออฟฟิศห้องแอร์แล้วตาแห้ง?

ลมที่พัดผ่านดวงตา

NHS ของสหราชอาณาจักรระบุว่าการอยู่ในที่ที่เปิดแอร์หรือเครื่องทำความร้อน และสภาพที่มีลม แห้ง หรือฝุ่นมาก เป็นสิ่งที่ทำให้ตาแห้งได้ง่ายขึ้น และแนะนำไม่ให้อยู่ในห้องแอร์หรือห้องที่เปิดเครื่องทำความร้อนนานเกินไป ส่วนสถาบันตาแห่งชาติสหรัฐฯ (NEI) แนะนำให้เลี่ยงควัน ลม และลมแอร์ ถ้ารู้สึกตาแห้ง คนทำงานออฟฟิศส่วนใหญ่เลี่ยงแอร์ไม่ได้ แต่มักเปลี่ยนทิศที่ลมมาโดนตัวได้

กะพริบตาน้อยลงเวลาจ้องจอ

งานวิจัยในอาสาสมัคร 51 คนที่เยอรมนี พบว่าคนกะพริบตาประมาณนาทีละ 15.5 ครั้งระหว่างคุยกัน แต่เหลือประมาณนาทีละ 5.3 ครั้งระหว่างทำงานหน้าจอ งานวิจัยนี้วัดการกะพริบตาในคนที่ตาปกติ และไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างความถี่ในการกะพริบตากับค่าที่วัดน้ำตา จึงบอกได้ว่าการกะพริบตาลดลงมากแค่ไหนเวลาจ้องจอ แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าสิ่งนี้อย่างเดียวทำให้ตาแห้ง

ทำงานยาวโดยไม่พัก

NHS ยังระบุว่าการมองจอคอมพิวเตอร์นาน ๆ โดยไม่พักทำให้ตาแห้งได้ง่ายขึ้น HSE หน่วยงานด้านความปลอดภัยในการทำงานของสหราชอาณาจักรอธิบายว่างานหน้าจอไม่ได้ทำให้ดวงตาเสียหายถาวร แต่การทำงานหน้าจอต่อเนื่องนาน ๆ อาจทำให้ตาล้า ไม่สบายตา และปวดศีรษะ

คนทำงานในไทยตาแห้ง ระคายเคืองตามากแค่ไหน?

ผลจากงานวิจัยในไทย

อ่านตัวเลขอย่างไร

ตัวเลขต่างกันตั้งแต่ราว 8% ไปจนถึงกว่า 70% เพราะแต่ละงานวิจัยใช้แบบสอบถาม เกณฑ์ และกลุ่มคนต่างกัน ส่วนใหญ่ทำที่เชียงใหม่หรือกรุงเทพฯ เก็บข้อมูลครั้งเดียว และอาศัยการบอกเล่าของผู้ตอบเอง สิ่งที่เหมือนกันคือรูปแบบที่เห็นซ้ำ ๆ ได้แก่ การใช้จอหลายชั่วโมง การใส่คอนแทคเลนส์ และความเครียด มักพบร่วมกับอาการตาแห้ง ระคายเคือง ทั้งหมดนี้เป็นความสัมพันธ์ ไม่ได้พิสูจน์ว่าสิ่งหนึ่งเป็นสาเหตุของอีกสิ่ง

อากาศในออฟฟิศไทยแห้งเกินไปไหม?

งานวิจัยเรื่องความชื้นบอกอะไร

งานวิจัยของ Jones และคณะ มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด วัดความชื้นตลอด 1 ปีในอาคารสำนักงาน 43 แห่งในจีน อินเดีย เม็กซิโก ไทย สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกา พบว่าในเวลาทำงานวันธรรมดา 42% ของค่าที่วัดได้ต่ำกว่าความชื้นสัมพัทธ์ 40% ความชื้นมักต่ำกว่าในพื้นที่ที่ไม่ใช่เขตร้อน ในฤดูหนาว และในช่วงท้ายของวันทำงาน และความชื้นที่สูงกว่าสัมพันธ์กับการรายงานว่าคอและผิวแห้ง ระคายเคืองน้อยกว่าในผู้หญิง

ออฟฟิศที่ศึกษาในเชียงใหม่ ความชื้นเป็นอย่างไร

ในออฟฟิศที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ศึกษา อุณหภูมิเฉลี่ยราว 23.4°C และความชื้นสัมพัทธ์ราว 62% วัดครั้งเดียวในเดือนตุลาคม ช่วงปลายฝนต้นหนาว ความชื้นระดับนี้ไม่ได้ต่ำ แต่เป็นข้อมูลจากออฟฟิศกลุ่มเดียวในช่วงเดียวของปี และห้องแอร์แต่ละแห่งต่างกัน ในงานวิจัยนี้ ปัจจัยที่สัมพันธ์กับอาการทางตาคือเวลาใช้จอที่นานขึ้นและฟอร์มาลดีไฮด์ในอากาศที่สูงขึ้น ถ้ารู้สึกว่าอากาศในออฟฟิศหรือที่บ้านแห้ง ทั้ง NHS และ NEI แนะนำให้ใช้เครื่องเพิ่มความชื้นถ้าอากาศแห้ง

ที่โต๊ะทำงาน ทำอะไรได้บ้าง?

ขยับให้พ้นทางลม

• ดูว่าช่องแอร์ แอร์ติดผนัง หรือพัดลมหันไปทางไหน ถ้าลมเป่าผ่านหน้า ให้ขอปรับบานเกล็ดแอร์หรือย้ายโต๊ะ
• อย่าตั้งพัดลมตั้งโต๊ะให้เป่าตรงหน้า
• ระหว่างเดินทางไปทำงาน NEI แนะนำให้ใส่แว่นกันแดดแบบโค้งรอบตาเมื่ออยู่กลางแจ้ง เพื่อกันลมและฝุ่น

พักสั้น ๆ แต่บ่อย

HSE แนะนำว่าการพักสั้น ๆ แต่บ่อยดีกว่าพักนานแต่นาน ๆ ครั้ง เช่น พัก 5–10 นาทีทุกชั่วโมงดีกว่าพัก 20 นาทีทุก 2 ชั่วโมง และช่วงพักควรได้ลุกเดินบ้าง การไปประชุมหรือคุยโทรศัพท์โดยไม่ดูจอก็นับเป็นการเปลี่ยนกิจกรรม ส่วนกฎ 20-20-20 อ่านได้ที่บทความเรื่องจ้องจอทั้งวัน

จัดหน้าจอ

NHS แนะนำให้วางจอคอมพิวเตอร์ให้ต่ำกว่าระดับสายตาเล็กน้อย และ HSE ระบุว่าเราช่วยดวงตาได้ด้วยการตรวจดูว่าจอตั้งอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะและปรับไว้ถูกต้อง และแสงในห้องเหมาะสม

วิธีกะพริบตาและพักสายตาเวลาใช้จอ อ่านต่อได้ที่จ้องจอทั้งวัน ตาล้า ตาแห้ง ควรทำอย่างไร?

ที่บ้านและในชีวิตประจำวัน ทำอะไรได้บ้าง?

ทำความสะอาดเปลือกตา

NHS แนะนำให้ทำความสะอาดเปลือกตาทุกวัน โดยนำผ้าชุบน้ำอุ่น (ไม่ร้อน) มากดเบา ๆ รอบดวงตา นวดเปลือกตาเบา ๆ แล้วใช้สำลีชุบน้ำอุ่นเช็ดคราบมัน คราบสะเก็ด หรือฝุ่นออก

ควัน การนอน และนิสัยประจำวัน

NHS แนะนำไม่ให้สูบบุหรี่หรือดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป และไม่อยู่ในที่ที่มีควัน แห้ง หรือฝุ่นมากนานเกินไป รายการของ NEI ยังรวมนิสัยทั่วไปเพื่อสุขภาพโดยรวม คือนอนให้ได้ประมาณ 7–8 ชั่วโมงต่อคืน และดื่มน้ำให้เพียงพอ (แนะนำวันละ 8–10 แก้ว)

ยาและยาหยอดตา

NHS แนะนำไม่ให้หยุดยาที่แพทย์สั่งเอง แม้คิดว่ายานั้นทำให้มีอาการ โดยไม่ปรึกษาแพทย์ก่อน เภสัชกรช่วยบอกได้ว่าดูแลตัวเองอย่างไร มีอะไรที่ซื้อใช้ได้ และควรไปพบจักษุแพทย์หรือแพทย์หรือไม่ ถ้าใช้ผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพอะไรเป็นประจำ ให้แจ้งแพทย์หรือเภสัชกรด้วย

ตาแห้งจากการทำงาน เมื่อไรควรไปพบแพทย์?

ไปพบจักษุแพทย์หรือแพทย์ถ้า

• ลองปรับตามนี้มาหลายสัปดาห์แล้วยังตาแห้งอยู่
• รูปร่างของเปลือกตาเปลี่ยนไป
• ตาแห้งจนกระทบการทำงานหรือชีวิตประจำวัน (NEI แนะนำให้บอกแพทย์)

ควรรีบไปพบแพทย์ถ้า

• เจ็บตาและตาแดง
• ตาแดงขณะใส่คอนแทคเลนส์

ไปห้องฉุกเฉินทันทีถ้า

• การมองเห็นเปลี่ยนไป เช่น เห็นเส้นหยัก แสงวาบ หรือมองไม่เห็น
• มองแสงแล้วเจ็บตา
• ตาแดง ปวดศีรษะรุนแรง และคลื่นไส้
• ตาแดงจัด
• ตาได้รับบาดเจ็บ หรือมีสิ่งแปลกปลอมติดอยู่ในตา

HSE ระบุว่าในสหราชอาณาจักร นายจ้างต้องจัดให้คนที่ใช้จอได้ตรวจตาเมื่อขอ ในไทยลองถามที่ทำงานว่าการตรวจสุขภาพประจำปีรวมการตรวจตาด้วยหรือไม่ ส่วนอาการคันตา ตาแดงช่วงฝุ่น อ่านต่อได้ที่ช่วงฝุ่น PM2.5 คันตา ตาแดง ควรดูแลอย่างไร?