ไตรกลีเซอไรด์สูงในผลตรวจ ควรเริ่มดูแลจากอะไร?
ถ้าผลตรวจสุขภาพบอกว่าไตรกลีเซอไรด์สูง ให้เริ่มจากนำผลไปให้แพทย์อ่าน และบอกว่าเตรียมตัวก่อนเจาะเลือดอย่างไร เพราะในบรรดาไขมันในเลือด ไตรกลีเซอไรด์เป็นค่าที่ขยับตามมื้ออาหารมากที่สุด แพทย์จะบอกได้ว่าควรตรวจซ้ำไหม เมื่อไร และครั้งหน้าควรเตรียมตัวอย่างไร ส่วนปัจจัยในชีวิตประจำวัน MedlinePlus ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ ระบุว่าการกินพลังงานมากกว่าที่ร่างกายใช้เป็นประจำ โดยเฉพาะน้ำตาล การดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป และการสูบบุหรี่ ทำให้ค่านี้สูงขึ้นได้ ผลแบบนี้พบได้บ่อยมาก การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยปี 2009 พบผู้ใหญ่ 38.6% มีค่าตั้งแต่ 150 มก./ดล. ขึ้นไป
ไตรกลีเซอไรด์สูงในผลตรวจหมายความว่าอะไร?
MedlinePlus อธิบายว่าไตรกลีเซอไรด์เป็นไขมันชนิดหนึ่ง และเป็นไขมันที่พบมากที่สุดในร่างกาย ในหมวดไขมันในเลือดของผลตรวจสุขภาพ มักแสดงคู่กับคอเลสเตอรอลรวม LDL และ HDL
เกณฑ์ที่ MedlinePlus ใช้
หน้าการตรวจไตรกลีเซอไรด์ของ MedlinePlus ให้เกณฑ์สำหรับผู้ใหญ่เป็นหน่วยมิลลิกรัมต่อเดซิลิตร (มก./ดล.) ดังตาราง เป็นเกณฑ์ของสหรัฐฯ ไม่ใช่เกณฑ์ของไทย และห้องปฏิบัติการแต่ละแห่งอาจพิมพ์ช่วงค่าอ้างอิงของตัวเองไว้ข้างผล
| ไตรกลีเซอไรด์ (มก./ดล.) | กลุ่มตามเกณฑ์ MedlinePlus |
|---|---|
| น้อยกว่า 150 | อยู่ในเกณฑ์ดี |
| 150 ถึง 199 | ค่อนข้างสูง |
| 200 ถึง 499 | สูง |
| ตั้งแต่ 500 ขึ้นไป | สูงมาก |
ตัวเลขเดียวบอกไม่ครบ
ผลตรวจหนึ่งครั้งคือภาพของวันนั้นเพียงวันเดียว แพทย์จะอ่านค่าไตรกลีเซอไรด์ร่วมกับ LDL HDL คอเลสเตอรอลรวม อายุ ประวัติครอบครัว และการเตรียมตัวก่อนตรวจ ถ้าผลมีตัว H หรือเครื่องหมายดอกจันข้างค่าไตรกลีเซอไรด์ แปลว่าควรคุยกับแพทย์ ไม่ได้แปลว่าต้องตกใจ
ความหมายของค่าอื่นในผลตรวจ อ่านได้ในอายุ 30 ต้น ๆ ควรใส่ใจค่าไขมันในเลือดหรือยัง?
มื้ออาหารก่อนตรวจทำให้ตัวเลขเปลี่ยนได้ไหม?
ได้ ในบรรดาไขมันทุกตัวในผลตรวจ ไตรกลีเซอไรด์ตอบสนองต่อมื้อล่าสุดมากที่สุด
มื้ออาหารปกติทำให้ค่าขยับเท่าไร
แถลงการณ์ร่วมปี 2016 ของสมาคมวิชาการ 2 แห่งในยุโรป ซึ่งมี Børge Nordestgaard เป็นผู้นำ ทบทวนข้อมูลเชิงสังเกตขนาดใหญ่ที่เทียบไขมันในเลือดซึ่งวัดตอนงดอาหารกับตอนไม่ได้งด และรายงานว่า 1 ถึง 6 ชั่วโมงหลังมื้ออาหารตามปกติ ค่าเปลี่ยนโดยเฉลี่ยมากที่สุดดังนี้
| ค่า | การเปลี่ยนแปลงเฉลี่ยมากที่สุดหลังมื้อปกติ |
|---|---|
| ไตรกลีเซอไรด์ | สูงขึ้นราว 26 มก./ดล. (0.3 มิลลิโมล/ลิตร) |
| คอเลสเตอรอลรวม | ต่ำลงราว 8 มก./ดล. (0.2 มิลลิโมล/ลิตร) |
| LDL | ต่ำลงราว 8 มก./ดล. (0.2 มิลลิโมล/ลิตร) |
| HDL | ไม่เปลี่ยน |
แถลงการณ์เดียวกันเสนอให้ห้องปฏิบัติการทำเครื่องหมายไตรกลีเซอไรด์ที่ตั้งแต่ 150 มก./ดล. ขึ้นไปเมื่อเป็นเลือดที่เจาะหลังงดอาหาร แต่ใช้ตั้งแต่ 175 มก./ดล. ขึ้นไปเมื่อเป็นเลือดที่เจาะโดยไม่ได้งดอาหาร ข้อสรุปของแถลงการณ์คือ การเปลี่ยนแปลงหลังมื้ออาหารตามปกติเหล่านี้ไม่ได้มากในทางคลินิก และแนะนำให้ใช้เลือดที่เจาะโดยไม่ต้องงดอาหารเป็นปกติในการตรวจไขมันในเลือด
งานวิจัยจากข้อมูลโรงพยาบาลแห่งหนึ่งในเกาหลี
งานวิจัยปี 2026 ของคณะของ Shin นักวิจัยด้านเวชศาสตร์ห้องปฏิบัติการในเกาหลี ดูผลตรวจ 9.76 ล้านรายการจากผู้ป่วยนอกที่เป็นผู้ใหญ่ 101,148 คนของโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยขนาด 670 เตียงแห่งหนึ่งในเขตกรุงโซลและปริมณฑล พบว่าไตรกลีเซอไรด์สูงกว่าราว 20.1% เมื่องดอาหารน้อยกว่า 8 ชั่วโมง ส่วนระหว่างการงด 8 ถึง 12 ชั่วโมงกับการงดเกิน 12 ชั่วโมง ไม่มีรายการตรวจใดต่างกันเกินเกณฑ์ที่ยอมรับได้ ข้อมูลนี้มาจากโรงพยาบาลแห่งเดียวและเก็บจากการตรวจตามปกติ จึงบอกแนวโน้มได้ แต่ไม่ใช่กฎที่ใช้กับทุกคน
หมายความว่าอย่างไรกับเรา
MedlinePlus ระบุว่าอาจต้องงดอาหารและเครื่องดื่ม 9 ถึง 12 ชั่วโมงก่อนเจาะเลือด และสถานพยาบาลจะบอกว่าต้องงดหรือไม่ จะงดอาหารหรือไม่ ให้ทำตามที่สถานพยาบาลบอก ถ้าคืนก่อนตรวจกินมื้อดึก ดื่มเครื่องดื่มหวาน หรือดื่มแอลกอฮอล์ ให้บอกแพทย์ตามจริง แพทย์จะได้อ่านผลโดยรู้ว่ากินอะไรมาก่อน
เรื่องการเตรียมตัวก่อนตรวจสุขภาพ อ่านได้ในก่อนตรวจสุขภาพซ้ำ ควรปรับการใช้ชีวิตอะไรบ้าง?
คนไทยมีไตรกลีเซอไรด์สูงมากแค่ไหน?
พบได้บ่อยมาก การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย (NHES) ตรวจไขมันในเลือดของผู้ใหญ่กลุ่มใหญ่จากทั่วประเทศ
ผลการสำรวจปี 2009
คณะของ Aekplakorn จากโรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล วิเคราะห์ไขมันในเลือดของผู้ใหญ่อายุ 20 ปีขึ้นไป 19,021 คนจากการสำรวจครั้งที่ 4 ปี 2009
| ผลการสำรวจ (NHES ครั้งที่ 4 ปี 2009) | ตัวเลข |
|---|---|
| ไตรกลีเซอไรด์เฉลี่ย | 131.4 มก./ดล. |
| ผู้ใหญ่ที่มีค่าตั้งแต่ 150 มก./ดล. ขึ้นไป | 38.6% |
| ภาคที่มีไตรกลีเซอไรด์สูงที่สุด | ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ |
ผลการสำรวจครั้งที่ 6
งานวิจัยของคณะนักวิจัยจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและโรงพยาบาลรามาธิบดี ที่ตีพิมพ์ปี 2025 ใช้ข้อมูลการสำรวจครั้งที่ 6 บรรยายระดับไขมันในเลือดของผู้ใหญ่ไทย 17,018 คน (ชาย 7,244 คน หญิง 9,774 คน) ที่ไม่ได้ใช้ยาเรื่องไขมันในเลือดและไม่มีปัญหาหัวใจและหลอดเลือด พบว่าผู้ชายมีไตรกลีเซอไรด์สูงกว่าผู้หญิงในทุกกลุ่มอายุที่ต่ำกว่า 70 ปี
ตัวเลขเหล่านี้บอกอะไรได้และไม่ได้
การสำรวจทั้งสองครั้งวัดแต่ละคนเพียงครั้งเดียว และตัวเลขปี 2009 ก็ผ่านมากว่า 15 ปีแล้ว ตัวเลขบอกได้ว่าผลไตรกลีเซอไรด์สูงพบบ่อยในผู้ใหญ่ไทย โดยเฉพาะผู้ชาย แต่บอกไม่ได้ว่าผลของเราแต่ละคนหมายความว่าอะไร ส่วนนั้นเป็นหน้าที่ของแพทย์
อะไรในชีวิตประจำวันที่ทำให้ไตรกลีเซอไรด์สูงขึ้นได้?
MedlinePlus ระบุปัจจัยหลายอย่างที่ทำให้ไตรกลีเซอไรด์สูงขึ้นได้ บางอย่างเป็นเรื่องในชีวิตประจำวัน บางอย่าง เช่น พันธุกรรม ยาบางชนิด และภาวะสุขภาพบางอย่าง ต้องให้แพทย์ดู
พลังงานส่วนเกิน โดยเฉพาะจากน้ำตาล
MedlinePlus อธิบายว่าร่างกายเปลี่ยนพลังงานที่ยังไม่ได้ใช้ทันทีให้เป็นไตรกลีเซอไรด์ และระบุว่าการกินพลังงานมากกว่าที่ใช้เป็นประจำ โดยเฉพาะน้ำตาล เป็นปัจจัยหนึ่ง NHS ของอังกฤษแนะนำให้ผู้ใหญ่กินน้ำตาลอิสระไม่เกินวันละ 30 กรัม หรือราวน้ำตาลก้อน 7 ก้อน น้ำตาลอิสระคือน้ำตาลที่เติมลงในอาหารหรือเครื่องดื่ม รวมทั้งน้ำตาลในน้ำผึ้ง น้ำเชื่อม และน้ำผลไม้ ส่วนน้ำตาลในนมและผลไม้ทั้งผลไม่นับ NHS ระบุว่าน้ำอัดลมโคล่า 1 กระป๋องอาจมีน้ำตาลถึง 9 ก้อน
ในชีวิตแบบไทย ชาเย็น กาแฟเย็น ชานมไข่มุก น้ำเต้าหู้หวาน และขนมที่ราดน้ำเชื่อม เป็นแหล่งน้ำตาลที่ได้รับเพิ่มโดยไม่ทันสังเกต
แอลกอฮอล์
MedlinePlus ระบุว่าการดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไปเป็นปัจจัยหนึ่ง NHS แนะนำว่าทั้งผู้ชายและผู้หญิงไม่ควรดื่มเป็นประจำเกินสัปดาห์ละ 14 หน่วย เมื่อคำนวณตามสูตรของ NHS เบียร์ 5% ขวดใหญ่ 620 มล. มีราว 3.1 หน่วย ดื่มราว 4 ขวดครึ่งก็ถึง 14 หน่วยแล้ว
วิธีนับเครื่องดื่มและการมีวันไม่ดื่ม อ่านได้ในดื่มแอลกอฮอล์บ่อย ระวังไขมันในเลือดอย่างไร?
บุหรี่และน้ำหนักตัว
MedlinePlus ยังระบุการสูบบุหรี่และน้ำหนักเกินเป็นปัจจัยด้วย ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่ง ให้บอกแพทย์ตอนฟังผล
น้ำตาลและแอลกอฮอล์ในสัปดาห์แบบไทย
ปริมาณของ NHS ข้างต้น คือน้ำตาลอิสระไม่เกินวันละ 30 กรัม และแอลกอฮอล์ไม่เกินสัปดาห์ละ 14 หน่วย เป็นแนวทางทั่วไปสำหรับผู้ใหญ่ทุกคน ตัวอย่างในชีวิตประจำวัน:
| นิสัยประจำวัน | ทางเลือกตามแนวทางทั่วไปของ NHS |
|---|---|
| เครื่องดื่มเย็นรสหวานวันละ 1 ถึง 2 แก้ว | สั่งหวานน้อยหรือไม่หวาน หรือดื่มน้ำเปล่าในบางวัน |
| เบียร์หรือวิสกี้กับมื้อเย็นเกือบทุกวัน | กำหนดวันไม่ดื่มไว้ล่วงหน้า และนับหน่วยในวันที่ดื่ม |
แนวทางทั่วไปสำหรับผู้ใหญ่ทุกคนมีอะไรบ้าง?
แนวทางด้านล่างเป็นคำแนะนำทั่วไปสำหรับผู้ใหญ่ทุกคน ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะเรื่องไตรกลีเซอไรด์
กิจกรรมทางกาย
ในฐานะแนวทางทั่วไปสำหรับผู้ใหญ่ทุกคน องค์การอนามัยโลกแนะนำกิจกรรมทางกายระดับปานกลางสัปดาห์ละ 150 ถึง 300 นาที เช่น เดินเร็ว หรือระดับหนัก 75 ถึง 150 นาที ร่วมกับการออกกำลังกล้ามเนื้ออย่างน้อย 2 วันต่อสัปดาห์ และลดเวลานั่ง
วิธีปรุงอาหาร
ในแนวทางการกินทั่วไป NHS แนะนำให้ใช้การย่าง อบ ลวก หรือนึ่งแทนการทอด และเลือกเนื้อส่วนที่ไม่ติดมัน สำหรับอาหารไทย NHS แนะนำให้ลองเมนูผัดหรือนึ่งที่ใส่ไก่ ปลา หรือผัก และระวังแกงที่ใส่กะทิ
ควรคุยกับแพทย์เรื่องอะไรบ้าง?
แพทย์จะอ่านผลได้ตรงที่สุดเมื่อรู้ข้อมูลครบ
สิ่งที่ควรนำไปและบอกแพทย์
- ผลครั้งนี้และผลครั้งก่อนถ้ามี
- งดอาหารมากี่ชั่วโมง และคืนก่อนตรวจกินและดื่มอะไร
- ใน 1 สัปดาห์ปกติดื่มและสูบบุหรี่มากแค่ไหน
- ยาที่ใช้เป็นประจำ เพราะ MedlinePlus ระบุว่ายาบางชนิดทำให้ไตรกลีเซอไรด์สูงขึ้นได้
คำถามที่ควรถาม
- ค่าของเราหมายความว่าอะไรเมื่อดูคู่กับไขมันตัวอื่น
- ครั้งหน้าควรเตรียมตัวก่อนตรวจอย่างไร
- ควรตรวจอีกครั้งเมื่อไร
เมื่อไรควรกลับไปพบแพทย์เร็วขึ้น
ถ้าผลอยู่ในช่วงสูงมาก หรือมีหลายค่าที่ถูกทำเครื่องหมาย ให้ไปพบแพทย์เร็ว ไม่ต้องรอตรวจปีหน้า และอย่าเริ่ม หยุด หรือเปลี่ยนยาที่ใช้ประจำเอง ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อน
คำถามที่พบบ่อย
ตรวจสุขภาพแล้วไตรกลีเซอไรด์สูง ควรเริ่มดูแลจากอะไรก่อน?
ไตรกลีเซอไรด์เท่าไรถือว่าสูง?
อาหารที่กินก่อนตรวจทำให้ค่าไตรกลีเซอไรด์เปลี่ยนได้ไหม?
คนไทยมีไตรกลีเซอไรด์สูงมากแค่ไหน?
ดื่มแอลกอฮอล์เกี่ยวกับไตรกลีเซอไรด์ไหม?
ไตรกลีเซอไรด์สูง ควรถามแพทย์เรื่องอะไรบ้าง?
- MedlinePlus (US National Library of Medicine): Triglycerides ↗
- MedlinePlus (US National Library of Medicine): Triglycerides test ↗
- Nordestgaard BG, et al. Eur Heart J. 2016 (PubMed) ↗
- Shin S, et al. Fasting Duration and Differences Across Routine Laboratory Tests. JAMA Intern Med 2026 (PubMed) ↗
- Aekplakorn W, et al. J Lipids. 2014 (PubMed) ↗
- Ganokroj P, et al. Age- and sex-specific reference values for plasma lipids and lipoproteins in thai adults: a national health examination survey analysis. J Health Popul Nutr 2025 (PubMed) ↗
- NHS: Sugar: the facts ↗
- NHS: Calculating alcohol units ↗
- WHO 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour (Bull et al., British Journal of Sports Medicine) ↗
- NHS: How to eat less saturated fat ↗
เราใช้คุกกี้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ เมื่อคุณกดยอมรับ เราจะสามารถแสดงเนื้อหาที่ตรงกับความสนใจของคุณได้มากขึ้น และหากต้องการเปลี่ยนความยินยอม สามารถทำได้ทุกเมื่อโดยคลิก “การตั้งค่าคุกกี้” นโยบายการใช้คุกกี้
